Canonical ประกาศนโยบายรีวิวทุกแพ็กเกจที่ส่งเข้าระบบ Snap Store หรือรู้จักกันในชื่อ Snapcraft (สำหรับใช้ใน Ubuntu) ด้วยมนุษย์ หลังจากถูกโจมตีด้วยการส่งแพ็กเกจแอพ crypto wallet ปลอมเข้ามาในระบบ และมีผู้ใช้ถูกขโมยเหรียญคริปโตไปบ้างแล้ว
การลงทะเบียนแพ็กเกจ snap ใหม่จำเป็นต้องกรอกฟอร์ม อธิบายรูปแบบการทำงานของแพ็กเกจ และรอการรีวิวจากวิศวกรของ Canonical ก่อน (ใช้เวลา 2 วันทำการ) เมื่อผ่านแล้วจึงสามารถส่งแพ็กเกจเข้าระบบได้
การโจมตีคลังซอฟต์แวร์ยอดนิยมเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเรื่อยๆ ในช่วงหลัง โดยเคสล่าสุดคือ PyPI ถึงขั้นต้องปิดรับแพ็กเกจใหม่ชั่วคราว และคลังอื่นๆ อย่าง GitHub, RubyGems, npm ก็เจอปัญหาแบบนี้กันถ้วนหน้า
เมื่อ 29 มีนาคม 2567 (2024) ที่ผ่านมา พบว่าไลบรารี xz (รู้จักกันในชื่อเดิม LZMA Utils) ที่ถูกใช้งานเพื่อการบีบอัดไฟล์ XZ, LZMA Tarball และเป็นฟอร์แมตที่ถูกใช้งานอย่างแพร่หลายในระบบจัดการแพ็กเกจของลินุกซ์ ถูกฝังโค้ดมุ่งร้ายเพื่อเปิดทางให้สามารถทำการเข้ายึดระบบจากระยะไกลได้ โดยพบว่าช่องโหว่นี้กระทบกับเวอร์ชัน 5.6.0 และ 5.6.1
ตัวโค้ดมุ่งร้ายถูกทำให้ยุ่งเหยิงจนตรวจจับได้ยาก (Obfuscated) และทำให้ช่องโหว่ถูกมองข้ามไป การโจมตีจะทำการแยกไฟล์รหัสโปรแกรมที่ถูกฝังใน Test File ที่ได้ Commit ไปพร้อมกับ Commit ทดสอบปลอม จากนั้นโปรแกรมจะรันไฟล์รหัสโปรแกรมนั้นเพื่อแก้ไขพฤติกรรมของไลบรารีและเปิดช่องโหว่นี้ โดยช่องโหว่นี้ได้รับคะแนนความร้ายแรงที่ 10.0 จาก Red Hat
บริษัท Canonical ประกาศขยายเวลาการซัพพอร์ต Ubuntu รุ่นซัพพอร์ตระยะยาว LTS เพิ่มขึ้นจากเดิมสูงสุด 10 ปีเป็น 12 ปี
การซัพพอร์ต Ubuntu LTS มีโครงสร้างดังนี้
ช่วงหลายปีที่ผ่านมา เราเห็น Rust ถูกนำไปใช้เขียนซอฟต์แวร์พื้นฐานสำคัญๆ หลายตัวที่เดิมสร้างด้วย C/C++ ด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัยที่ระดับตัวภาษา Rust เอง ตัวอย่างโครงการลักษณะนี้คือ su/sudo ตัวใหม่ที่เขียนด้วย Rust, Rustls โครงการทดแทน OpenSSL, mod_tls ของ Apache เป็นต้น
ในโลกของลินุกซ์ยังมีซอฟต์แวร์พื้นฐานที่เรียกรวมๆ ว่า coreutils (ย่อมาจาก Core Utilities) ตัวอย่างที่ใช้บ่อยๆ คือคำสั่งอย่าง ls, ln, more, chmod, chown, cat, printenv, wc เป็นต้น ซอฟต์แวร์เหล่านี้ถูกสร้างโดยโครงการ GNU มายาวนานตั้งแต่ยุค 90s และพัฒนาด้วยภาษา C
สถิติจาก StatCounter ระบุว่าลินุกซ์มีส่วนแบ่งตลาดระบบปฏิบัติการเดสก์ท็อป 4.03% เมื่อสิ้นเดือนกุมภาพันธ์ 2024 ถือเป็นครั้งแรกที่ทำได้เกิน 4% และใช้เวลาเพียง 8 เดือน นับจากส่วนแบ่งตลาดเกิน 3% ในเดือนมิถุนายน 2023 (กว่าจะทำได้ถึง 3% แรกใช้เวลา 30 ปี)
ตอนนี้ยังไม่ชัดเจนนักว่าทำไมส่วนแบ่งตลาดของลินุกซ์บนเดสก์ท็อปถึงเติบโตเร็วในรอบปีที่ผ่านมา เว็บไซต์ ZDNet คาดว่ามาจากหลายปัจจัยประกอบกัน เช่น การเล่นเกมบนลินุกซ์ได้รับความนิยมมากขึ้นจาก Steam ช่วยดัน, ตัวเลขผู้ใช้งานลินุกซ์ในอินเดีย (ซึ่งมีประชากรเยอะ) เพิ่มขึ้นมากในช่วงหลัง ตอนนี้ส่วนแบ่งตลาดลินุกซ์ในอินเดียเกิน 15.23% แล้ว ในขณะที่ macOS มีเพียง 3.11%
Alex Deucher วิศวกรของ AMD ที่อยู่ในทีมพัฒนาไดรเวอร์ HDMI 2.1 เปิดเผยในฐานข้อมูลบั๊กของไดรเวอร์ AMD บน Freedesktop.org ว่ากลุ่ม HDMI Forum ผู้กำหนดมาตรฐาน HDMI ไม่อนุญาตให้ AMD เปิดซอร์สโค้ดของไดรเวอร์ตัวนี้สู่สาธารณะ ส่งผลให้โลกลินุกซ์จะไม่มีไดรเวอร์ HDMI 2.1 แบบโอเพนซอร์ส แจกจ่ายได้เฉพาะไบนารีเท่านั้น
Vlad Tomoiagă นักเรียนวิศวกรรมไฟฟ้าจากโรมาเนีย พอร์ตเคอร์เนลลินุกซ์ลงไปยังชิป CH32V003 ไมโครคอนโทรลเลอร์สถาปัตยกรรม RISC-V ที่มีจุดเด่นคือราคาถูกมากๆ ราคาต่อชิปอยู่ที่ประมาณ 4 บาทเท่านั้น หรือหากซื้อบอร์ดพัฒนาสำเร็จรูปก็ยังมีราคาไม่ถึงร้อยบาท
แม้จะพอร์ตลินุกซ์สำเร็จ แต่ชิป CH32V003 นั้นมีแรมเพียง 2KB ไม่สามารถบูตลินุกซ์ขึ้นได้ ต้องใช้ชิป PSRAM ที่เป็นแรมผ่านพอร์ต SPI ขนาด 8MB เพื่อให้มีแรมเพียงพอ และยังต้องจำลอง memory management unit (MMU) ขึ้นมาด้วยโครงการ mini-rv32ima ที่พอร์ตลินุกซ์ลงชิป RISC-V ตัวอืนๆ ที่ใช้สถาปัตยกรรม RV32 เหมือนกันมาหลายตัว
Fedora ประกาศแบรนด์ Fedora Atomic Desktops ดิสโทรย่อยที่ใช้ระบบแพ็กเกจแบบแก้ไขภายหลังไม่ได้ (immutable) โดยใช้ระบบจัดการแพ็กเกจ rpm-ostree ที่มองแพ็กเกจทั้งหมดในอิมเมจเป็นแผนภูมิต้นไม้
Project Atomic ของ Fedora เริ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2014 (Blognone รายงานครั้งแรกในปี 2016) โดยเริ่มจากการเป็นอิมเมจเพื่อใช้บนคลาวด์อย่างเดียว (ตอนหลังกลายเป็น Fedora CoreOS) แล้วขยายมายังตลาดเวิร์คสเตชันในชื่อ Fedora Silverblue
Mozilla ออกแพ็กเกจ .deb ของ Firefox Stable เพื่อใช้กับดิสโทรลินุกซ์ตระกูล Debian, Ubuntu หลังจากเริ่มทดสอบรุ่น Nightly มาตั้งแต่เดือนตุลาคม 2023
ข้อดีคือผู้ใช้ Debian, Ubuntu และดิสโทรอื่นๆ ที่อิงจาก Debian จะได้ใช้แพ็กเกจ Firefox รุ่นใหม่ล่าสุดจาก Mozilla โดยตรง ไม่ต้องรอเวอร์ชันของดิสโทรทำเอง ซึ่ง Mozilla บอกว่าจะได้ประสิทธิภาพที่ดีกว่า เพราะปรับแต่งคอมไพเลอร์ให้ทำงานตรงกับที่ตั้งใจไว้
Linus Torvalds ประกาศขอเลื่อนกรอบเวลาในการรวมโค้ดเคอร์เนลลินุกซ์เวอร์ชันหน้า 6.8 ออกไปอย่างไม่มีกำหนด ด้วยเหตุผลว่าพายุหิมะเข้า จนทำให้ไฟฟ้าและอินเทอร์เน็ตของเขาถูกตัด
ปัจจุบัน Linus อาศัยอยู่ที่เมือง Portland รัฐ Oregon ซึ่งตอนนี้มีคนประมาณ 1 แสนคนไม่มีไฟฟ้าใช้งาน เขาเล่าว่าเมื่อหลายปีก่อนเคยเกิดเหตุการณ์แบบเดียวกันนี้แล้ว และต้องใช้เวลานานกว่า 1 สัปดาห์ กว่าที่ทางเมืองจะสามารถปรับให้การจ่ายไฟกลับมาเป็นปกติ ช่วงนี้เขาจึงขอเลื่อนเวลาการทำงานไปก่อน
ที่มา - LKML via The Register
ลินุกซ์เดสท็อปครองส่วนแบ่งทางการตลาดของระบบปฏิบัติการเดสท็อปในประเทศไทยเกิน 4% ได้เป็นครั้งแรก ตามข้อมูลสถิติจากเว็บ StatCounter ที่เป็นเว็บเก็บข้อมูลสถิติต่าง ๆ
จากหัวข้อ "Desktop Operating System Market Share Thailand" ได้แสดงส่วนแบ่งทางการตลาดของระบบปฏิบัติการเดสท็อปในประเทศไทย พบว่า ลินุกซ์เดสท็อปสามารถครองส่วนแบ่งทางการตลาดได้มากถึง 4.42% เมื่อเดือนธันวาคม 2023 ที่ผ่านมา ถือเป็นครั้งแรกที่ลินุกซ์เดสท็อปครองส่วนแบ่งในประเทศไทยเกิน 4% ตั้งแต่เว็บ StatCounter ได้บันทึกสถิตินี้มาเมื่อมกราคม 2009 จนถึงปัจจุบัน
Fedora โพสต์เสนอชุมชนถึงการเปลี่ยนแปลงใน Fedora Linux ให้มีผลตั้งแต่เวอร์ชัน 40 โดยรวมตำแหน่งของ /usr/bin และ /usr/sbin ไว้ที่เดียวกัน
รายละเอียดที่เสนอเปลี่ยนคือแก้ไข /usr/sbin เป็น symlink ไปที่ bin ทำให้ path ทั้งหมดในกลุ่มนี้ชี้ไปที่ตำแหน่งเดียวกัน และ /usr/sbin จะถูกลบออกจาก $PATH ค่าเริ่มต้นด้วย
ดิสโทร Fedora ออกเวอร์ชันที่รองรับซีพียู Apple Silicon โดยใช้ชื่อว่า Fedora Asahi Remix 39
โครงการนี้เป็นความร่วมมือระหว่าง Fedora กับ Asahi Linux ที่ทำงานพอร์ตลินุกซ์ไปรันบนซีพียู Apple Silicon อยู่ก่อนแล้ว (ชื่อโครงการ Asahi มาจากชื่อเรียกพันธุ์แอปเปิล McIntosh ในญี่ปุ่น) ส่วนตัวเนื้อของดิสโทรคือการพอร์ต Fedora 39 ไปรันบน Apple Silicon นั่นเอง
ตอนนี้ Fedora Asahi Remix 39 รองรับเครื่องแมคทุกรุ่นที่ใช้ชิป M1, M2 โดยฟีเจอร์ด้านฮาร์ดแวร์ส่วนใหญ่ใช้ได้หมด (อาจมียกเว้นบางอย่าง เช่น Touch ID หรือ Thunderbolt/USB 4) ส่วนเดสก์ท็อปเลือกใช้ KDE Plasma รันบน Wayland และรองรับ OpenGL 3.3 กับ OpenGL ES 3.1 บนจีพียูของ Apple Silicon
Mozilla ออก Firefox 121 ซึ่งเป็นเวอร์ชันสุดท้ายของปีนี้
การเปลี่ยนแปลงสำคัญอยู่ที่เวอร์ชันลินุกซ์ โดย Firefox บนลินุกซ์เปลี่ยนมาใช้ระบบจัดการแสดงผล Wayland เป็นดีฟอลต์โดยตรงแล้ว จากที่ก่อนหน้านี้ Firefox เรียกใช้ Wayland ผ่าน XWayland ที่จำลองสภาพแวดล้อม X Window มาอีกที เพื่อความเข้ากันได้ย้อนหลัง
โครงการเคอร์เนลลินุกซ์ออกเวอร์ชั่น 6.6.6 หลังการออกเวอร์ชั่น 6.6.5 เพียงไม่กี่วันเพื่อแก้ปัญหาบั๊กไดร์เวอร์ Wi-Fi
ตัวเลข 6.6.6 เป็นตัวเลขที่หลายชาติตะวันตกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของซาตานจากการอ้างอิงในไบเบิล อย่างไรก็ดีเคอร์เนลลินุกซ์ที่ผ่านมามักมีการแก้บั๊กเล็กๆ น้อยๆ นับสิบเวอร์ชั่นย่อย เช่นเคอร์เนล 6.1 รุ่น LTS ก่อนหน้านี้นั้นมีรุ่นย่อยแก้บั๊กไปจนถึง 6.1.67 การที่เลขเวอร์ชั่นมาถึง 6.6.6 ก็ไม่ใช่เรื่องแปลกแต่อย่างใด
ที่มา - Phoronix
Red Hat ประกาศแนวทางพัฒนาโดย RHEL 10 ที่กำลังจะออกต่อไปจะไม่มี Xorg หรือเซิร์ฟเวอร์ X อื่นๆ อีกแล้ว โดยจะเหลือแต่ Wayland และมี Xwayland สำหรับการรองรับไคลเอนต์ X11
แนวทางนี้ไม่ได้น่าแปลกใจนักเพราะ Red Hat ประกาศว่า Xorg เข้าสู่สถานะ deprecated เตรียมถอดออกจากชุดซอฟต์แวร์ที่ซัพพอร์ตมาตั้งแต่ RHEL 9 หลังจากเปลี่ยนมาใช้ Wayland เป็นค่าเริ่มต้นตั้งแต่ RHEL 8
Wayland พัฒนาโดย Red Hat เองมาตั้งแต่ปี 2008 หรือ 15 ปีที่แล้วโดยวางเป้าหมายจะทดแทน X Windows System หรือ X11 ที่พัฒนามาจาก MIT ตั้งแต่ปี 1984 ตัว Fedora ที่เป็นโครงการต้นน้ำของ RHEL นั้นใส่ Wayland เข้ามาในปี 2008
ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา วงการลินุกซ์มีการเปลี่ยนผ่านซอฟต์แวร์สำคัญที่ใช้จัดการเสียง จากตัวเดิม PulseAudio (สร้างปี 2004) มาสู่ยุค PipeWire ตัวใหม่ (สร้างปี 2017) โดยตอนนี้ดิสโทรสำคัญๆ อย่าง Fedora, Ubuntu, Debian ทยอยเปลี่ยนมาใช้ PipeWire ครบหมดแล้ว
ล่าสุดเมื่อวานนี้ PipeWire ออกเวอร์ชัน 1.0 ถือเป็นรุ่นเสถียรแรกในระบบเลขเวอร์ชันแบบดั้งเดิม (แม้เริ่มใช้งานจริงมาก่อนสักระยะแล้ว)
PipeWire ถือเป็น "ซูเปอร์เซ็ต" ของ PulseAudio คือนอกจากเป็นเซิร์ฟเวอร์จัดการเสียง (audio) แล้วยังจัดการเรื่องวิดีโอให้ด้วย
systemd โครงการระบบจัดการรวมของลินุกซ์เตรียมออกเวอร์ชั่น 255 ในอีกไม่กี่วันนี้ โดนตอนนี้มาถึง rc3 แล้ว มีฟีเจอร์ต่างๆ มากมาย แต่ฟีเจอร์เล็กๆ ที่เพิ่มเข้ามาในรอบนี้คือ systemd-bsod หน้าจอโชว์ log เมื่อระบบแครช หน้าจอนี้จะแสดงข้อความใน log ระดับฉุกเฉิน (LOG_EMERG) พร้อมกับ QR ข้อความด้วย คล้ายกับวินโดวส์
ฟีเจอร์อื่นๆ ในเวอร์ชั่นนี้ก็ยังมีจำนวนมาก ฟีเจอร์สำคัญเช่น systemd-vmspawn โปรแกรมจัดการ virtual machine ผ่านทาง QEMU รองรับ TPM ในรูปแบบใหม่ๆ เช่นการเข้ารหัสดิสก์โดยใช้ public key ของ TPM อย่างเดียว
ที่มา - systemd/NEWS
Mozilla ประกาศออกแพ็กเกจ .deb ของ Firefox Nightly รุ่นทดสอบ เพื่อให้ผู้ใช้ลินุกซ์ดิสโทรสาย Debian (รวมถึง Ubuntu และ Linux Mint) ติดตั้งและอัพเดต Firefox Nightly ได้สะดวกกว่าเดิม
ผู้ใช้ลินุกซ์ดิสโทรเหล่านี้ สามารถเพิ่ม APT repository ของ Mozilla แล้วสั่ง sudo apt-get install firefox-nightly เพื่อติดตั้งซอฟต์แวร์ได้ทันที
Mozilla บอกว่าการติดตั้ง Firefox Nightly สะดวกขึ้น ย่อมช่วยให้เกิดผู้ทดสอบ Firefox บนลินุกซ์มากขึ้นตามไปด้วย ส่งผลต่อพัฒนาการที่ดีขึ้นในภาพรวม
ที่มา - Mozilla
Xiaomi เปิดตัวระบบปฏิบัติการใหม่ HyperOS ตามนัดหมาย โดยระบุว่าจะเป็นระบบปฏิบัติการเดียวสำหรับสินค้าทุกตัวของ Xiaomi ตั้งแต่อุปกรณ์พกพา รถยนต์ อุปกรณ์สมาร์ทโฮม ภายใต้วิสัยทัศน์ใหม่ของบริษัท "Human x Car x Home"
มาถึงจุดนี้แล้วหลายคนอาจสงสัยว่าตกลงแล้วมันคือระบบปฏิบัติการอะไรกันแน่ คำอธิบายของ Xiaomi บอกว่าแกนหลักของมันใช้เคอร์เนลลินุกซ์ ผสมกับระบบปฏิบัติการ Xiaomi Vela ที่พัฒนาขึ้นเอง (Vela เป็นการนำระบบปฏิบัติการเรียลไทม์ Apache NuttX สำหรับอุปกรณ์ IoT มาดัดแปลงต่อ โดย Xiaomi เปิดตัว Vela มาตั้งแต่ปี 2020)
Raspberry Pi Foundation ประกาศอัพเดตระบบปฏิบัติการ Raspberry Pi OS มาใช้แกนของ Debian 12 Bookworm ตามรอบการออกรุ่นเสถียรของ Debian ทุกสองปี
นอกจากของใหม่จาก Debian 12 โดยตรงแล้ว Raspberry Pi Desktop ยังมีฟีเจอร์ใหม่อีกหลายอย่างดังนี้
WSL เคอร์เนลลินุกซ์ที่รันอยู่ในวินโดวส์นับเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้นักพัฒนาสามารถเขียนแอปลินุกซ์บนวินโดวส์ได้อย่างสะดวก ตอนนี้ออกเวอร์ชั่น 2.0.0 pre-release ให้นักพัฒนามาทดสอบกันก่อนจะออกตัวจริง โดยมีฟีเจอร์สำคัญคือการคืนแรมและดิสก์ตามการใช้งานจริง ทำให้ระบบรวมเป็นเนื้อเดียวกับวินโดวส์มากขึ้น
ฟีเจอร์ชุดนี้ยังอยู่ในสถานะทดลองทั้งหมด โดยที่จริงเป็น 6 ฟีเจอร์ที่ทำให้ WSL ทำงานเป็นเนื้อเดียวกับวินโดวส์มากขึ้น ได้แก่
เคอร์เนลลินุกซ์มีรุ่นซัพพอร์ตระยะยาว LTS เป็นระยะเวลานาน 6 ปี สำหรับงานที่ต้องการเสถียรภาพสูง ดูแลระบบต่อเป็นเวลานาน ที่ผ่านมามีเคอร์เนล LTS ทั้งหมด 6 รุ่นคือ 4.14, 4.19, 5.4, 5.10, 5.15, 6.1 รายละเอียด
แต่ล่าสุดนโยบายนี้กำลังเปลี่ยน โดยลดระยะเวลาดูแลเคอร์เนลลงจาก 6 ปีเหลือ 2 ปี ด้วยเหตุผลว่าระยะเวลา 6 ปีนั้นนานจนเกินไป คนไม่ได้ใช้งานเคอร์เนลกันนานขนาดนั้น การลดระยะเวลาดูแลยังช่วยลดภาระของ maintainer ลงได้อย่างมากด้วย
เคอร์เนลลินุกซ์เวอร์ชัน 6.6 ปรับสถานะของระบบไฟล์ ReiserFS เป็น "ล้าสมัย" (obsolete) และเตรียมถอดออกในอนาคต 2-3 ปีข้างหน้า
ReiserFS เป็นระบบไฟล์ที่พัฒนาโดย Hans Reiser ออกครั้งแรกในปี 2001 และมีฟีเจอร์ทันสมัย (ในยุคนั้น) เช่น การทำ journaling จนทำให้บางดิสโทรของยุคนั้นอย่าง SUSE Linux Enterprise นำไปใช้งานเป็นระบบไฟล์หลัก (เลิกใช้ในปี 2006)
เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม 1993 Ian A Murdock ประกาศในกลุ่ม comp.os.linux.development ว่าเขากำลังพัฒนา Debian Linux Release ใกล้เสร็จ หลังจากใช้งาน SLS Linux และไม่พอใจหลายอย่าง
ประกาศครั้งนั้นวางแนวทางของ Debian เอาไว้หลายอย่าง เช่น
แนวทางการอัพเดตแพ็กเกจอย่างต่อเนื่อง ทำให้ Debian กลายเป็นดิสโทรพื้นฐานสำหรับดิสโทรยอดนิยมเช่น Ubuntu ขณะที่ในโลก container เอง Debian ก็ยังคงได้รับความนิยมอย่างสูง