Ubuntu Netbook Edition หรือ UNE ดิสโทรรุ่นพิเศษที่ออกแบบมาสำหรับเน็ตบุ๊ก และใช้อินเทอร์เฟซ Unity ถึงคราวต้องจากไป ด้วยเหตุผลที่ตรงไปตรงมาว่า Ubuntu รุ่นเดสก์ท็อปก็จะเปลี่ยนมาใช้ Unity เช่นกัน ทำให้ไม่จำเป็นต้องแยกเป็นรุ่นพิเศษอีกแล้ว

ทาง Canonical ยืนยันว่าการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่ใช่การถอนตัวออกจากตลาดเน็ตบุ๊ก แต่ยิ่งเน้นความสำคัญของตลาดเน็ตบุ๊กด้วยซ้ำ

Ubuntu รุ่นหน้า 11.04 จะใช้ชื่อสั้นๆ ว่า "Ubuntu" ไม่มีสร้อยต่อท้าย ส่วนรุ่นเซิร์ฟเวอร์จะยังแยกเฉพาะอยู่ โดยใช้ชื่อว่า "Ubuntu Server"

Mark Shuttleworth ออกมาเผยชื่อโค้ดเนมของ Ubuntu รุ่นถัดไป 11.10 ที่ตามคิวแล้วจะต้องใช้ตัว O นำหน้า

ชื่อที่เลือกคือ "Oneiric Ocelot"

Ubuntu 11.04 จะเปลี่ยนแปลง scrollbar แบบที่เราคุ้นเคยให้เป็น "Overlay Scrollbar" ซึ่งนำแนวคิดมาจากระบบปฏิบัติการจอสัมผัสในปัจจุบัน

อธิบายเป็นตัวอักษรยากครับ เพื่อความเข้าใจง่ายดูวิดีโอประกอบท้ายข่าวง่ายกว่า แต่ถ้าจะให้อธิบาย scrollbar จะถูกลดขนาดให้เล็กลงเหลือเพียงแถบสีบางๆ ว่าปัจจุบันเลื่อนหน้าจอลงมาถึงระดับไหน ถ้าต้องการเลื่อนหน้าจอก็เอาเมาส์ไปชี้บริเวณแถบสี ตัวแถบเลื่อนถึงจะปรากฎขึ้นมาโดย "ลอยทับ" (overlay) บนหน้าจอปกติ

แนวทางหนึ่งในการออกแบบ UI ของ Ubuntu Unity คือย้ายเมนูไปชิดขอบบนของหน้าต่าง (แบบเดียวกับ Mac OS X ดูข่าวเก่าประกอบ)

สำหรับโปรแกรมที่สร้างด้วย GTK+ คงไม่มีปัญหาอะไร เพราะ Unity จัดการเรื่องนี้ให้เอง แต่โปรแกรมที่เขียนด้วยทูลคิทอื่นๆ อย่าง Firefox/Thunderbird (XUL) หรือ OpenOffice/LibreOffice อาจมีปัญหาอยู่บ้าง ต้องแก้ไขเพิ่มเติมกันหน่อย

คนที่เข้าเว็บ Ubuntu.com ช่วงนี้อาจจะแปลกใจ เพราะพบกับแบนเนอร์ภาษาจีนพร้อมกับข้อความภาษาอังกฤษ

Happy New Year! Celebrate with the new official Chinese Version of Ubuntu

มันคือ Ubuntu รุ่นที่ปรับแต่งให้ใช้งานภาษาจีนได้อย่างเต็มที่นั่นเอง ทั้งเพิ่มระบบป้อนข้อความภาษาจีน, แปลภาษา, พจนานุกรมภาษจีนเข้ามา ส่วนอย่างอื่นก็เหมือน Ubuntu รุ่นปกติทุกประการ ตอนนี้ยังมีเฉพาะรุ่น 10.10 และ 11.04 Alpha 2 เท่านั้น

ผมหาประกาศของ Canonical ในเรื่องนี้ไม่เจอ เลยไม่มีคำอธิบายใดๆ ว่าทำไม Canonical ถึงเลือกทำรุ่นภาษาจีนมาเป็นพิเศษ อันนี้ก็ต้องเดากันต่อไปครับ

Bruno Maag นักออกแบบฟอนต์ ผู้ก่อตั้งบริษัท Dalton Magg ซึ่งมีผลงานเด่นล่าสุดคือออกแบบ Ubuntu Font ตัวใหม่ใน Ubuntu 10.10 (ข่าวเก่า: Ubuntu เริ่มทดสอบฟอนต์ใหม่) ได้รับเชิญให้ไปแสดงผลงานที่ Design Museum พิพิธภัณฑ์ด้านการออกแบบที่กรุงลอนดอน

ต่อจากข่าว Ubuntu จะออก Unity 2D สำหรับเครื่องที่ไม่รองรับ OpenGL ทาง David Barth ผู้จัดการฝ่ายวิศวกรรมของ Canonical ออกมายืนยันว่า Unity 2D ยังไม่พร้อมสำหรับ Ubuntu 11.04 Natty Narwhal ที่จะออกในเดือนเมษายนนี้

Barth บอกว่า Natty จะใช้ Unity 3D เป็นระบบเดสก์ท็อปหลัก และถ้าฮาร์ดแวร์รองรับไม่ไหว ก็จะถอยกลับไปใช้ GNOME รุ่นมาตรฐานแทน แต่ถ้า Unity 2D เดินหน้าไปตามแผน ก็อาจพิจารณาเพิ่มเข้ามาเป็นทางเลือกที่สามด้วย

Ubuntu 11.04 มีแผนจะเปลี่ยนอินเทอร์เฟซมาใช้ Unity ซึ่งเรียกใช้กราฟิก 3 มิติผ่าน OpenGL ปัญหาก็คือคอมพิวเตอร์จำนวนไม่น้อยยังไม่รองรับ OpenGL (เช่น ARM) แปลว่าไม่สามารถใช้ Unity ได้

ทางแก้ของ Canonical คือสร้างโปรแกรมที่หน้าตาเหมือน Unity ขึ้นมาอีกตัวหนึ่ง เพียงแต่ไม่ต้องรันบน OpenGL ชื่อของมันคือ "Unity 2D"

Unity 2D เขียนด้วย Qt (ต่างจาก Unity ที่เขียนบน GTK+) สามารถติดตั้งพร้อมกับ Unity ได้ และจะมาพร้อมกับ Ubuntu 11.04 เช่นกัน เว็บไซต์ Web Upd8 ทดสอบแล้วบอกว่า "มันเร็วมาก"

ในโลกของ X Window นั้น โปรแกรมสำหรับล็อกอินมีชื่อเรียกว่า display manager โดยกรณีของ Ubuntu (และลินุกซ์สาย GNOME ส่วนมาก) เลือกใช้โปรแกรม GDM ทำหน้าที่นี้