ธนาคารแห่งประเทศไทยออกหนังสือเวียน "แนวทางการเปิดเผยข้อมูลสถิติระบบเทคโนโลยีสารสนเทศขัดข้องที่กระทบต่อการให้บริการสำคัญของธนาคารพาณิชย์" หรือรายงานแบงก์ล่มตามที่ได้ประกาศไว้ก่อนหน้านี้ โดยกำหนดเกณ์ที่ต้องรายงานเมื่อมีผลกระทบต่อจำนวนผู้ใช้, จำนวนตู้เอทีเอ็ม, จำนวนสาขา, หรือจำนวนธุรกรรมเกิน 10% โดยรายงานฉบับแรกจะเป็นรายงานของไตรมาสที่สอง และธนาคารต้องเปิดเผยข้อมูลครั้งแรก 30 สิงหาคมนี้

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ศูนย์ปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสารสนเทศ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ได้โพสแจ้งเตือนถึงภัย "โกงเงินแบบใหม่" ที่คนร้ายอาศัยฟีเจอร์ผูกกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์เข้ากับบัญชี

คนร้ายอาศัยกระบวนการอนุญาตให้ผูกเงินของหลายธนาคารที่ค่อนข้างง่าย เพียงกด "ยอมรับ" ในข้อความยาวๆ ที่ไม่แจ้งเตือนให้ชัดเจนว่าจะมีผลอย่างไรบ้าง เมื่อกดแล้วคนร้ายก็สามารถดูดเงินออกจากบัญชีทั้งหมดได้ภายในไม่กี่นาที

วันนี้ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศผ่านทวิตเตอร์ @bankofthailand ระบุว่าทางธนาคารแห่งประเทศไทยกำลังจะเปิดเผยข้อมูลระบบขัดข้องรายธนาคารบนเว็บไซต์ของธนาคารแห่งประเทศไทยภายในเดือนสิงหาคมนี้ เพื่อให้ประชาชนมีข้อมูลในการตัดสินใจเลือกใช้บริการ

นอกจากรายงานที่กำลังจะออกมา นายรณดล นุ่มนนท์ รองผู้ว่าการด้านเสถียรภาพทางการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทยยังระบุว่าได้สั่งการให้ธนาคารกรุงไทยเร่งแก้ไขปัญหาที่ขัดข้องต่อเนื่อง ซึ่งทางธนาคารตอบรับว่าจะแก้ปัญหาโดยเร็ว

หลังจากที่ผมได้เขียนบทบรรณาธิการถึงธนาคารแห่งประเทศไทยถึงเรื่องการกำกับดูแลธนาคารที่มีปัญหา ก็ได้มีโอกาสไปพูดคุยกับคุณสิริธิดา พนมวัน ณ อยุธยา ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายนโยบายระบบการชำระเงินและเทคโนโลยีทางการเงิน ที่รับผิดชอบการกำกับดูแลบริการเหล่านี้โดยตรง โดยตอบรับว่าการกำกับดูแลการแจ้งเตือนประชาชน ต้องเพิ่มความเข้มงวดต่อไป

ปัญหาระบบธนาคารล่มเป็นปัญหาเรื้อรังในสังคมไทยมานานหลายปี และยิ่งนโยบายรัฐบาลสนับสนุนให้ใช้จ่ายผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์มากขึ้นผ่านโครงการพร้อมเพย์ ยิ่งทำให้คนจำนวนมากต้องอาศัยบริการธนาคารมากกว่าเดิม

ตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นโครงการพร้อมเพย์ ธนาคารแห่งประเทศไทย (แบงค์ชาติ) ระบุเหตุผลหนึ่งที่ควรสนับสนุนสังคมไร้เงินสด ว่าเป็นการลดต้นทุนการจัดการธนบัตร นับแต่การพิมพ์, เก็บรักษา, ขนส่ง, ไปจนถึงการทำลาย

ธนาคารแห่งประเทศไทยออกประกาศไปยังธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ 4 กันยายนที่ผ่านมา อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ให้บริการยืนยันตัวตนลูกค้าแบบดิจิทัล ระบุให้ธนาคารระวังถึงการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้า การใช้งานข้อมูลต้องได้รับความยินยอม

แนวทางนี้ทำให้ธนาคารสามารถให้บริการยืนยันบุคคล กับบริการอื่น เช่น เว็บขายสินค้าออนไลน์ต้องการยืนยันตัวตนผู้ขายสินค้า แทนที่จะตรวจเอกสารด้วยตัวเองก็สามารถให้ธนาคารยืนยันตัวตนมาแทนได้ โดยธนาคารทำหน้าที่เป็น Identity Provider (IDP) ที่ตรวจสอบตัวตนผู้ใช้มาแล้ว

ปัญหาธนาคารล่มทุกสิ้นเดือนคงกลายเป็นปัญหาสำหรับลูกค้าในช่วงปีที่ผ่านมา แม้ธนาคารต่างๆ จะพยายามสนับสนุนให้คนลดการไปสาขาด้วยการลดค่าบริการอิเล็กทรอนิกส์ แต่กลับไม่สามารถพัฒนาระบบให้รองรับการใช้งานได้ เดือนนี้ระบบของธนาคารกสิกรไทย และธนาคารกรุงไทยก็ไม่สามารถใช้งานได้ตั้งแต่ช่วงเช้าที่ผ่านมา

นับแต่มีการเปิดบริการพร้อมเพย์ และการสนับสนุนการใช้เงินอิเล็กทรอนิกส์ มาตรการกำหนดความน่าเชื่อถือของระบบการเงินอิเล็กทรอนิกส์ ของธนาคารแห่งประเทศไทย มีเพียงการกำหนดระยะเวลาแก้ไขหลังจากเกิดความผิดพลาด โดยไม่มีการกำหนดมาตรฐานระยะเวลาที่ต้องให้บริการได้ (uptime) แต่อย่างใด

ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศร่วมมือกับบริษัท R3 และธนาคารอีก 8 แห่ง (กรุงเทพ, กรุงไทย, กรุงศรีอยุธยา, กสิกรไทย, ไทยพาณิชย์, ธนชาต, สแตนอาร์ดชาร์เตอร์ด, ฮ่องกงและเซี่ยงไฮ้แบ้งกิ้ง) ร่วมกันพัฒนาระบบต้นแบบการโอนเงินระหว่างสถาบันการเงิน โดยใช้เงินสกุลจำลองที่ออกโดยธนาคารกลาง (Wholesale Central Bank Digital Currency) โดยเลือกพัฒนาบนแพลตฟอร์ม Corda ของ R3

โครงการนี้เป็นการทดสอบโดยมีการจัดการสภาพคล่องและความเสี่ยงไปพร้อมกัน คาดว่าจะทดสอบเรียบร้อยในไตรมาสแรกของปี 2019 หรืออีก 6 เดือนจากนี้ และต่อจากนี้อาจจะมีการทดลองโอนเงินสำหรับลูกค้า และการทดสอบโอนเงินข้ามประเทศต่อไป

หลังมีเหตุระบบธนาคารออนไลน์ K PLUS ของธนาคารกสิกรไทยล่มเป็นเวลานานเกือบทั้งวันเมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา เมื่อวานนี้ทางสมาคมธนาคารก็เปิดเผยว่าได้หารือกับธนาคารแห่งประเทศไทย ปรับระยะเวลาการคืนเงินให้เหลือภายใน 1 วัน จากเดิมกำหนดมาตรฐานไว้ 3 วัน

เหตุการณ์ระบบล่มของธนาคารกสิกรไทยเมื่อวันอาทิตย์มีปัญหาตั้งแต่ตอนเช้า และแก้ปัญหาได้ในช่วงเวลาประมาณห้าทุ่ม ผู้ใช้ส่วนมากไม่สามารถเข้าระบบ เช็คยอดเงิน หรือโอนเงินได้ แต่ผู้ใช้บางส่วนกลับสามารถเข้าใช้งานและโอนเงินได้ แต่ปลายทางกลับไม่ได้รับเงิน

ธนาคารแห่งประเทศไทยออกภาพสรุปตัวเลขการโอนเงินผ่านระบบพร้อมเพย์ในช่วงกว่าหนึ่งปีที่ผ่าน โดยตัวเลขสำคัญคือการโอนรวมกว่า 490,000 ล้านบาท รวม 127 ล้านครั้ง เฉลี่ยครั้งละ 3,860 บาท

ในแง่ของจำนวนผู้ใช้ ตอนนี้มีหมายเลขพร้อมเพย์เฉพาะเลขโทรศัพท์และบัตรประชาชน รวม 39.3 ล้านเลขหมาย แบ่งเป็นหมายเลขโทรศัพท์ 12.6 ล้านเลขหมาย และเลขบัตรประชาชน 26.7 ล้านเลขหมาย น่าสนใจว่าไม่มีรายงานตัวเลข e-Wallet ซึ่งน่าจะสูงมาก

ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศการปรับปรุงหลักเกณฑ์ช่องทางการให้บริการของธนาคารพาณิชย์ ให้มีความยืดหยุ่นกว่าเดิม โดยจุดสำคัญคือการเปิดช่องทางให้ "นิติบุคคลอื่น" ที่เหมาะสมสามารถให้บริการแทนธนาคารได้

การปรับปรุงเช่นนี้ทำให้บริการที่ฝาก, ถอน, และรับชำระเงิน ที่เคยต้องทำผ่านธนาคาร หากธนาคารพิจารณาว่ามีหน่วยงานอื่นที่เหมาะสมก็สามารถเปิดให้บริการแทนได้ เช่น ร้านสะดวกซื้อ, ปั๊มน้ำมัน, กองทุนหมู่บ้าน, ไปจนถึงร้านของชำก็ตาม การปรับปรุงหลักเกณฑ์นี้ขยายจากเดิมที่เปิดให้บริการสำคัญๆ จะต้องให้บริการผ่าน ธนาคารของตนเองหรือธนาคารอื่น, สถาบันการเงินเฉพาะกิจ (SFI), และไปรษณีย์ไทย เท่านั้น