JetBrains เปิดตัวภาษา Kotlin เวอร์ชัน 2.0 มีของใหม่ที่สำคัญคือคอมไพเลอร์ตัวใหม่ K2 ที่เริ่มทดสอบมาตั้งแต่ปี 2022 และเข้าสถานะเสถียร

จุดเด่นของ K2 คือเรื่องประสิทธิภาพในการคอมไพล์ที่เพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว และยังทำงานร่วมกับตัว IDE (IntelliJ IDEA) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการไฮไลท์โค้ดได้เร็วขึ้น 1.8 เท่า, เติมโค้ดได้เร็วขึ้น 1.5 เท่า

K2 กลายมาเป็นคอมไพเลอร์สำหรับแปลงโค้ดภาษา Kotlin ไปใช้งานกับแพลตฟอร์มอื่นๆ แบ่งได้ 4 หมวดกว้างๆ คือ

กูเกิลประกาศซัพพอร์ต Kotlin Multiplatform (KMP) แนวทางการเขียนแอพข้ามแพลตฟอร์มด้วยภาษา Kotlin อย่างเป็นทางการในงาน Google I/O 2024

Kotlin Multiplatform เป็นโครงการของ JetBrains ที่พัฒนาให้ภาษา Kotlin เขียนแอพข้ามแพลตฟอร์มได้ทั้ง Android, iOS, Web, Desktop, Server

แนวคิดของมันคือการที่แอพ Android ยุคใหม่เขียนด้วย Kotlin เป็นหลักอยู่แล้ว ก็นำโค้ดส่วนนี้ไปใช้กับแพลตฟอร์มอื่นๆ จะได้เขียนครั้งเดียวใช้ได้ [เกือบ] ทุกที่ โดยงานฝั่งจัดการ UI ของแต่ละแพลตฟอร์ม ตัวเฟรมเวิร์ค KMP จะช่วยจัดการให้

JetBrains ประกาศว่า Kotlin Multiplatform (KMP) ที่ช่วยให้เขียนโค้ดเป็นภาษา Kotlin แล้วแชร์โค้ด (ส่วนใหญ่หรือทั้งหมด) ข้ามแพลตฟอร์มได้ เข้าสถานะเสถียรพร้อมสำหรับงานโปรดักชันแล้วใน Kotlin 1.9.20 เวอร์ชันล่าสุด

Kotlin Multiplatform เริ่มจากการใช้งานเขียนแอพบนมือถือ Kotlin Multiplatform Mobile (KMM) โดยแปลงโค้ดจากฝั่ง Android ที่เขียนด้วย Kotlin อยู่แล้วให้ไปรันแบบเนทีฟบน iOS ได้ด้วย ช่วยลดการดูแลโค้ดลง และภายหลังก็ขยายมายังแพลตฟอร์มอื่นอย่างเดสก์ท็อปและเว็บ จึงเปลี่ยนชื่อเป็น Kotlin Multiplatform (KMP) ให้ครอบคลุมมากขึ้น

ข่าวนี้เหมาะสำหรับครูบาอาจารย์ที่สอนวิชาโปรแกรมมิ่ง และกำลังสนใจสอนภาษา Kotlin ในฐานะภาษาใหม่ที่กำลังมาแรง

JetBrains ในฐานะบริษัทผู้สร้าง Kotlin เปิดเอกสารทั้งหมดในคอร์ส Programming in Kotlin ให้ใช้งานได้ฟรี ครอบคลุมถึงสไลด์ประกอบการบรรยาย ควิซ การบ้าน และคลิปวิดีโอการบรรยายของ Anastasia Birillo ผู้สอนวิชานี้ เอกสารสามารถดาวน์โหลดได้จาก หน้าเว็บ Kotlin Educator

JetBrains เปิดตัวปลั๊กอิน Kotlin Notebook สำหรับ IntelliJ IDEA เพื่อให้ผู้สนใจภาษา Kotlin สามารถลองเขียนโค้ด ใส่ตารางข้อมูล ทำภาพ visualization ได้จบในตัว แบบเดียวกับโน้ตบุ๊กภาษา Python

JetBrains บอกว่าแนวคิดการใช้โน้ตบุ๊ก Jupyter ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งในการทำโปรแกรมต้นแบบ, การวิเคราะห์ข้อมูล และงานสาย data science จึงต้องการขยายผลมายังภาษา Kotlin ด้วย รูปแบบการทำงานยังเหมือนกัน ตัวไฟล์โน้ตบุ๊กจะใช้นามสกุล .ipynb และมีโครงสร้างการจัดเก็บข้อมูลแบบเดียวกัน

ในเบื้องต้น ปลั๊กอิน Kotlin Notebook ยังมีสถานะเป็นแค่การทดลอง (experimental) ต้องอิงกับบางส่วนในปลั๊กอิน Python อยู่ แต่จะแยกขาดจากกันในภายหลัง

กูเกิลและ JetBrains โชว์การนำภาษา Kotlin มาเขียนเว็บ โดยคอมไพล์เป็น WebAssembly เพื่อให้รันในเบราว์เซอร์ได้ มีประสิทธิภาพเกือบเทียบเท่าเนทีฟ

ในยุคสมัยที่โลกมี 3 แพลตฟอร์มใหญ่คือ Android, iOS และเว็บ การมีแอพ 3 เวอร์ชันเป็นภาระในการดูแล จึงมีคนหาวิธีสร้างแอพด้วยภาษา-เครื่องมือเดียวกันกับทุกแพลตฟอร์ม (ด้วยวิธีการทางเทคนิคที่ต่างกัน แต่เป้าหมายเดียวกัน) เช่น .NET/Xamarin (C#) หรือ Flutter (Dart)

ตัวแทนกูเกิลไปขึ้นเวทีงาน KotlinConf '23 เล่าสถิติการใช้งานภาษา Kotlin ในหมู่นักพัฒนาสาย Android และสถิติภายในของกูเกิลเอง

แวดวง Android

• ในแอพยอดนิยม 1,000 ตัวแรกของ Android มี 95% ที่ใช้ Kotlin, 23% ใช้ Jetpack Compose
• นักพัฒนา Android ระดับมืออาชีพ 50% เลือกใช้ภาษา Kotlin เป็นหลัก, 25% เลือกใช้ Java
• Android Studio เวอร์ชันหน้า Giraffe จะเปลี่ยนมาใช้ Kotlin แทน Groovy ใน Gradle

Gradle ซอฟต์แวร์ build automation ชื่อดัง เดิมทีต้องใช้ภาษา Groovy เขียนสคริปต์คอนฟิกวิธีการ build แต่ล่าสุดเปลี่ยนมาใช้ภาษา Kotlin เป็นดีฟอลต์แทนแล้ว

Gradle เริ่มสร้างในปี 2008 โดยตอนนั้นยังรองรับเฉพาะ Groovy เป็นภาษาแบบ domain-specific language (DSL) เพื่อเป็น build script แต่ในปี 2016 ก็เพิ่ม Kotlin DSL เข้ามาเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง

JetBrains ประกาศแผนการใช้งานคอมไพเลอร์ตัวใหม่ K2 ของภาษา Kotlin ที่เริ่มทดสอบใน Kotlin 1.7 โดยจะขยับเลขเวอร์ชันของ Kotlin 2.0 เพื่อสะท้อนการเปลี่ยนแปลงนี้

ปัจจุบัน Kotlin เวอร์ชันล่าสุดคือ 1.8.10 หลังจากนี้จะออกเวอร์ชัน 1.9 มาก่อน แล้วเปลี่ยนใหญ่เป็น Kotlin 2.0 ที่ใช้คอมไพเลอร์ K2 เป็นดีฟอลต์

คอมไพเลอร์ K2 ถูกเขียนขึ้นมาใหม่ทั้งหมด ใช้สถาปัตยกรรมใหม่ มีประสิทธิภาพในการทำงานดีขึ้น 2 เท่า ออกแบบให้ต่อขยายได้ง่าย และแก้บั๊ก แก้หนี้ทางเทคนิคของคอมไพเลอร์ตัวที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน

ภาษา Kotlin ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ หลังกูเกิลเลือกเป็นภาษาหลักในการสร้างแอพบน Android ถึงขั้นมีบางองค์กร เช่น Netflix เริ่มผลักดันการใช้ Kotlin เขียนแอพมือถือทั้ง Android/iOS ไปพร้อมกันเลย

ทีม JetBrains เองก็รับลูกแนวทางนี้ และพัฒนาออกมาเป็น SDK ชื่อว่า Kotlin Multiplatform Mobile (KMM) ที่ตอนนี้เข้าสถานะ Beta แล้ว

แพลตฟอร์มภาษา Kotlin ออกเวอร์ชัน 1.7.0 มีของใหม่ที่สำคัญคือคอมไพเลอร์ตัวใหม่ K2 ที่ให้ประสิทธิภาพดีขึ้นจากเดิมมาก เริ่มเข้ามาให้ลองทดสอบแบบอัลฟ่า

ตัวภาษา Kotlin สามารถเขียนแล้วนำไปใช้งานได้ 3 แนวทางคือ Kotlin/JVM, Kotlin/JS, Kotlin/Native โดยจุดเริ่มต้นของ Kotlin เริ่มมาจากภาษาที่ใช้แทน Java เพื่อรันบน JVM

คอมไพเลอร์ตัวใหม่ K2 จะเริ่มใช้กับ Kotlin/JVM ก่อนเป็นอย่างแรก ส่วนเวอร์ชัน JS และ Native จะตามมาในระยะถัดไป โดยผลจากการทดสอบของ JetBrains เองพบว่าประสิทธิภาพการคอมไพล์ (นับเป็นบรรทัดของโค้ดต่อวินาที) ดีขึ้น 2.2-2.3 เท่า

คนที่ใช้ IDE ของค่าย JetBrains คงคุ้นเคยกับแอพ JetBrains Toolbox ที่ใช้จัดการอัพเดตซอฟต์แวร์ จัดการเวอร์ชัน และโปรเจคต์ที่ทำงานค้างอยู่ ปัจจุบันแอพตัวนี้มีผู้ใช้มากกว่า 1 ล้านคนต่อเดือน ตามฐานผู้ใช้ IDE ของ JetBrains

ล่าสุดทีมของ JetBrains ออกมาเล่าเบื้องหลังการเปลี่ยนแอพ Toolbox ที่เดิมเขียนด้วย C++/React/Chromium มาเป็น Kotlin 100% ซึ่งถือเป็นตัวอย่างการเปลี่ยนผ่านของ JetBrains ที่หันมาใช้ภาษาของตัวเองกับแอพเดสก์ท็อปด้วย