จากข่าวช็อควงการ Ubuntu ประกาศเลิกพัฒนาเดสก์ท็อป Unity เปลี่ยนกลับมาใช้ GNOME แทน ก่อให้เกิดคำถามและข้อสงสัยมากมาย ซึ่ง Mark Shuttleworth ผู้นำโครงการ Ubuntu ก็ตอบเรื่องนี้ไว้ในโพสต์ Google+ ของเราหลายข้อด้วยกัน ดังนี้

• Ubuntu จะใช้ GNOME แบบไม่ปรับแต่ง แม้ตัว Shuttleworth เคยเสนอให้ GNOME รับไอเดียบางอย่างไปจาก Unity แต่ก็ไม่สำเร็จ
• Ubuntu GNOME จะกลายเป็นดิสโทรหลัก ทีมงาน Ubuntu GNOME จะยังรับหน้าที่พัฒนาต่อ และทีม Unity จะถูกนำไปช่วยทีม GNOME
• สำหรับคนที่ชอบ Unity 7 (เวอร์ชันปัจจุบัน) จะยังใช้งานต่อได้โดยมีแพ็กเกจอยู่ใน universe
• ระบบแสดงผล Mir ที่สร้างขึ้นมาคู่กับ Unity (GNOME ใช้ Wayland) จะถูกใช้งานต่อไป แต่เน้นไปที่อุปกรณ์ IoT แทนเดสก์ท็อป
• ระบบแพ็กเกจ Snap จะยังถูกใช้งานต่อไป และ Ubuntu จะไม่เปลี่ยนไปใช้ระบบแพ็กเกจ Flatpak ของฝั่ง Fedora/Red Hat

จากข่าว Windows 10 Anniversary Update มีระบบ Bash ของ Ubuntu ผ่านความร่วมมือกับ Canonical โดยเทคโนโลยีเบื้องหลังคือฝังระบบ system call ของลินุกซ์ลงไปในวินโดวส์เลย (ชื่ออย่างเป็นทางการคือ Windows Linux Subsystem หรือ WLS)

การที่ Windows 10 มีระบบ WLS ฝังมาด้วย จึงเป็นไปได้ที่จะติดตั้งและรันแอพพลิเคชันจากโลกลินุกซ์บนวินโดวส์โดยตรง ไม่ต้องใช้เทคนิคการรัน virtual machine เข้าช่วย

ฟีเจอร์ใหญ่ของ Ubuntu 16.10 รุ่นถัดไปที่เคยสัญญาเอาไว้ คือเปลี่ยนเอนจินของระบบเดสก์ท็อปมาใช้ Mir และ Unity 8 แต่ล่าสุดแผนการนี้ก็ต้องเลื่อนไปอีกแล้ว

ช่วงนี้ Ubuntu จัดงานประชุมวางแผนของ Ubuntu 16.10 พอดี ซึ่งตัวแทนของโครงการบอกว่า Ubuntu 16.10 จะมี Mir/Unity 8 มาให้ แต่จะไม่เปิดใช้เป็นค่าดีฟอลต์ (ใครอยากลองสามารถใช้งานได้จาก Alternative Session ในหน้าจอล็อกอิน) ส่วนตัวเดสก์ท็อปหลักจะยังเป็น Unity 7 เหมือนเดิม

Unity 8 เป็นแผนการยกเครื่องส่วนติดต่อผู้ใช้ครั้งใหญ่ของ Ubuntu โดยเริ่มพัฒนามาจากฝั่งมือถือ-แท็บเล็ตก่อน และพยายามจะรวมเวอร์ชันเดสก์ท็อปเข้ามาด้วยกัน

ฟีเจอร์สำคัญอย่างหนึ่งที่เป็นเอกลักษณ์ของเดสก์ท็อปลินุกซ์คือ workspace หรือ "เดสก์ท็อปเสมือน" ที่ผู้ใช้สามารถมีเดสก์ท็อปได้มากกว่า 1 อันพร้อมกัน และสลับไปมาได้ตามงานที่ทำอยู่ ณ ขณะนั้น

ฟีเจอร์ workspace มีประโยชน์มากสำหรับผู้ใช้ระดับสูงที่ทำงานหลายอย่างพร้อมกัน แต่อาจสร้างความสับสนให้กับผู้ใช้หน้าใหม่ได้ ทางโครงการ Ubuntu ซึ่งมีนโยบาย "ลดปุ่ม" ในช่วงหลัง จึงตัดสินใจปิดการแสดงผลปุ่ม workspace บน Unity Launcher มาเป็นค่าดีฟอลต์แต่แรก

ผู้ที่ต้องการใช้ workspace สามารถเปิดกลับเองได้ที่หน้าจอตั้งค่า Appearance จะมีตัวเลือก "Enable workspaces" เพิ่มเข้ามา

ตามที่เคยประกาศแผนไว้ในงาน UDS-Q ล่าสุดทางบริษัท Canonical ก็ถอด Unity 2D ออกจาก Ubuntu แล้ว

Unity 2D ถือเป็นโปรแกรมอีกตัวที่พัฒนาคู่ไปกับ Unity ตัวหลัก (แยกสายกันชัดเจน Unity 2D เขียนด้วย Qt) เป้าหมายเดิมคือต้องการสร้าง Unity เวอร์ชันเบาสำหรับเครื่องรุ่นเก่าที่สเปกไม่แรงนัก แต่ภายหลังทางทีมของ Canonical เลือกแก้ปัญหาเรื่อง Unity ตัวหลักกินสเปกด้วยเทคนิค LLVMpipe ช่วยแปลงกราฟิก 3D มาเป็นภาพแบบ 2D (ที่ดูเหมือน 3D ให้)

ทีมงานออกแบบของบริษัท Canonical เผยข้อมูลการสลับหน้าต่างแบบใหม่ที่เรียกว่า "Spread" ซึ่งคาดว่ามันจะเริ่มใช้ใน Ubuntu รุ่นหน้า 12.10

แนวคิดของ Spread จะคล้ายๆ กับ Expose ของ Mac OS X แต่ไม่เหมือนกันเสียทีเดียว หลักการเบื้องต้นจะเหมือนกันคือ Spread จะแสดงภาพพรีวิวของหน้าต่างที่เปิดอยู่เรียงกันอย่างเป็นระเบียบ ความสามารถได้แก่