เอสโตเนียเป็นประเทศแรกๆ ที่นำ Blockchain กับบริการดิจิทัลมาบริหารประเทศเต็มตัว บริการภาครัฐทุกอย่างอยู่ในออนไลน์ 99% ธุรกรรมธนาคารอยู่ในระบบบล็อกเชน 99.8% การเลือกตั้ง สั่งจ่ายยาให้คนไข้ก็ทำผ่านออนไลน์แล้วด้วย นอกจากนำระบบมาใช้จนประสบความสำเร็จ เอสโตเนียยังพิสูจน์ให้เห็นว่า Blockchain ยังนำมาใช้บริหารประเทศได้ ไม่ใช่แค่ทำให้ธุรกรรมการเงินง่ายและรวดเร็วขึ้นเท่านั้น

ประเทศไทยมีเป้าหมายอยากจะเป็นรัฐบาลดิจิทัลให้ได้ในอนาคต วันนี้ (21 มีนาคม 2017) กสทช.จึงจัดงานสัมมนา Blockchain ศึกษากรณีตัวอย่างจากประเทศเอสโตเนีย โดยเชิญผู้เชี่ยวชาญด้าน Blockchain จากเอสโตเนียมาเป็นวิทยากร ประกอบด้วย Anna Piperal ผู้อำนวยการโชว์รูม E-Estonia ที่ Enterprise Estonia, Jaan Priisalu อดีตอธิบดีหน่วยงานด้านข้อมูลในเอสโตเนีย และ Martin Ruubel รองประธาน European Cyber Security Organization หรือ ECSO

ภาพจาก Facebook e-Estonia

เพิ่มประสิทธิภาพการทำงานและความเชื่อใจในภาครัฐ

Anna Piperal ผู้อำนวยการโชว์รูม E-Estonia ที่ Enterprise Estonia อธิบายพื้นฐานประเทศเอสโตเนียว่าเป็นประเทศเล็กๆ แต่เริ่มลงทุนด้านบริการอิเล็กทรอนิกส์มาตั้งแต่ปี 2000 โดยเริ่มจาก E-Tax Board ภาษีออนไลน์ และ E-Parking บริการจอดรถผ่านออนไลน์ จนกระทั่งปี 2001 เริ่มทำ X-Road หรือทางเชื่อมข้อมูลภาครัฐ เชื่อมข้อมูลระหว่างหน่วยงานต่างๆ ในเอสโตเนียเข้าด้วยกัน พัฒนาระบบมาเรื่อยๆ จน X-Road เป็นกระดูกสันหลังสำคัญของบริการภาครัฐในเอสโตเนียมาจนถึงทุกวันนี้

*Anna Piperal ภาพจาก [กสทช.](http://nbtc.go.th/News/Information/%E0%B8%AA%E0%B8%B3%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99-%E0%B8%81%E0%B8%AA%E0%B8%97%E0%B8%8A-%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9%89%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B9%82%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%A2%E0%B8%B5%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B9%88-%E0%B8%9A%E0%B8%A5%E0%B9%87%E0%B8%AD%E0%B8%81.aspx)*

นอกจากนี้ยังมี e-Identity หรือบัตรประชาชนฝังชิพเก็บข้อมูลประจำตัวผู้ถือ ประชาชนเข้าถึงบริการภาครัฐได้ทุกอย่าง ส่วน Blockchain มีหน้าที่มาเสริมความปลอดภัยเพราะจารกรรมข้อมูลได้ยากเพราะเก็บตัวก็อปปี้ข้อมูลไว้หลายชุด Blockchain ช่วยยืนยันว่าข้อมูลที่เกิดขึ้นผ่านระบบนี้ เป็นข้อมูลจริง เชื่อถือได้ เพราะมีพยานรู้เห็นเยอะ

ความสำเร็จของเอสโตเนียจึงเกิดจากการทำงานร่วมกัน 3 อย่างคือ X-Road, e-Identity และ Blockchain แต่ลำพังสามระบบไม่เพียงพอ ความสำเร็จต้องมาพร้อมความสามารถของรัฐในการเก็บรักษาความลับของข้อมูล และความโปร่งใสคือประชาชนรู้ว่ารัฐเข้าถึงข้อมูลอะไรบ้าง

รัฐบาลต้องทำ Blockchain และการบริการดิจิทัลให้เป็นวิถีชีวิตของประชาชนให้ได้

Jaan Priisalu อดีตอธิบดีหน่วยงานด้านข้อมูลในเอสโตเนีย พูดถึงเส้นทางประเทศเอสโตเนียในการนำ Blockchain มาใช้ให้เกิดผล ในอดีตเทคโนโลยีทำนองนี้เป็นของใหม่มาก และความท้าทายที่สำคัญคือ "คน" ต้องเปิดรับเทคโนโลยีใหม่และพร้อมจะทำงานร่วมกัน

ในปี 1998 หน่วยงานข้อมูลต้องโน้มน้าวธนาคารให้ร่วมมือแชร์ข้อมูล ปี 2000 ร่างเป็นกฎหมาย Digital Signature Law อันเป็นจุดเริ่มต้นของสมาร์ทการ์ดที่ประชาชนเอสโตเนียใช้ทุกวันนี้ ภาระอย่างหนึ่งที่รัฐต้องรับคือ ปริมาณข้อมูลมหาศาลจากระบบสมาร์ทการ์ด หรือ e-Identity รัฐบาลต้องลงนามรับรองในส่วนนี้ด้วย

*Jaan Priisalu ภาพจาก [กสทช.](http://nbtc.go.th/News/Information/%E0%B8%AA%E0%B8%B3%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99-%E0%B8%81%E0%B8%AA%E0%B8%97%E0%B8%8A-%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9%89%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B9%82%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%A2%E0%B8%B5%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B9%88-%E0%B8%9A%E0%B8%A5%E0%B9%87%E0%B8%AD%E0%B8%81.aspx)*

ต่อมาในปี 2005 เริ่มทำระบบ E-Voting หรือเลือกตั้งออนไลน์ ปี 2007 เกิดสงครามไซเบอร์ครั้งแรก คือ Bronze Riot นำมาสู่การก่อตั้ง Nato CCDCOE กำหนดนิยามอำนาจหน้าที่ผู้เกี่ยวข้อง และแนวทางจัดการหากเกิดสงครามไซเบอร์ขึ้น และให้ความรู้แก่ประชาชน เมื่อประชาชนรู้ว่าระบบจะช่วยให้พวกเขาสะดวกสบาย และปลอดภัย บริการดิจิทัลก็จะกลายเป็นวิถีชีวิตของประชาชนไปเอง

Priisalu ลงรายละเอียดเกี่ยวกับ X-Road เพิ่มเติมจากที่ Anna Piperal พูดไว้ในช่วงแรก ว่า X-Road เป็นตัวกลางเชื่อมข้อมูลข้ามหน่วยงาน เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการแลกเปลี่ยนข้อมูลจากสถาบันหนึ่งไปยังสถาบันหนึ่ง แน่นอนว่าระบบทำนองนี้อาจสร้างความหวาดกลัวว่ารัฐจะทำอะไรกับข้อมูลประชาชนหรือไม่ รัฐจึงบริหารความกลัวด้วยการเปิดข้อมูลให้เห็นว่า ข้อมูลที่รัฐเข้าถึงได้มีอะไรบ้าง นอกจากนี้ X-Road ไม่มีศูนย์กลางเก็บข้อมูล จึงปลอดภัยกว่าระบบดั้งเดิมที่เน้นเก็บข้อมูลไว้ที่ศูนย์กลาง

ความท้าทายต่อ Blockchain คือยังเป็นเรื่องใหม่ ต้องพัฒนาต่อยอดอีกมาก

Martin Ruubel รองประธาน European Cyber Security Organization หรือ ECSO พูดถึงความท้าทายหากจะนำ Blockchain มาใช้คือ กฎหมาย เพราะ Blockchain ยังอายุน้อย เฉลี่ยอายุยังไม่เกินสามปี กฎหมายเทคโนโลยีที่มีก็ยังไม่มีส่วนไหนที่เข้ากับ Blockchain

*Martin Ruubel ภาพจาก [กสทช.](http://nbtc.go.th/News/Information/%E0%B8%AA%E0%B8%B3%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99-%E0%B8%81%E0%B8%AA%E0%B8%97%E0%B8%8A-%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9%89%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B9%82%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%A2%E0%B8%B5%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B9%88-%E0%B8%9A%E0%B8%A5%E0%B9%87%E0%B8%AD%E0%B8%81.aspx)*

เรื่องสำคัญอยู่ที่ระบบ Blockchain ต้องปรับให้เข้ากับสเกลข้อมูลที่ใหญ่ขึ้นให้ได้ Blockchain เดิมมีสามส่วน คือพยานรู้เห็นข้อมูล (Widely Witnessed Integrity) ที่เก็บข้อมูล (Storage) และกระบวนการ (Process) มีการวิจัยว่าระบบลักษณะนี้สามารถทำธุรกรรมได้ 7 ครั้งต่อนาที ซึ่งไม่พอถ้าต้องทำธุรกรรมสเกลใหญ่ ดังนั้น Blockchain ต้องสามารถปรับใช้กับขนาดธุรกรรมที่ใหญ่ขึ้นได้

*Blockchain แบบดั้งเดิม*

Ruubel บอกว่าโมเดลระบบ Blockchain ที่จะรองรับธุรกรรมสเกลใหญ่ได้ ควรประกอบด้วยก้อนพยานรู้เห็น ก้อนเก็บข้อมูลหลายๆ ก้อน และกระบวนการธุรกรรมที่แยกการทำงาน วิธีนี้จะสามารถทำธุรกรรมได้ 12 ครั้งต่อนาที

<img src="http://i.imgur.com/c8sVd2b.png"/ >
Blockchain ที่เหมาะกับธุรกรรมขนาดใหญ่

Ruubel ระบุคุณสมบัติ Blockchain นอกจากรองรับสเกลใหญ่ได้แล้ว ยังต้องมีความยืดหยุ่นใช้งานได้หลากหลาย ผู้ใช้ควรมีอิสระในการเลือกใช้ระบบ Blockchain เดิม หรือจะสร้างบริการใหม่ขึ้นมาตามเทคโนโลยีบัญชีแยกประเภท เช่น Hyperledger, KSI Ledger, Ethereum เป็นต้น

Blockchain ควรมีเวลาการลงทะเบียนคงที่ และมีการตรวจสอบข้อมูลน้อยกว่า 100 มิลลิวินาที ด้านความปลอดภัยต้องยืนยันข้อมูลได้ตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง เคลื่อนย้ายข้อมูลข้ามระบบบัญชีแยกประเภทได้โดยข้อมูลไม่เปลี่ยนแปลง ที่สำคัญต้องวางแผนให้ใช้งานในอนาคตได้ ไม่ล้าสมัย