ในส่วนของอนุญาโตตุลาการสามารถทำได้แน่นอน 100% อันนี้ไม่มีปัญหาครับ

แต่เรื่องห้าม Class Action อันนี้พูดยากครับ เพราะระบบกฏหมายเรากับเค้าต่างกัน และในไทย วิ.แพ่งก็ห้ามการดำเนินคดีในลักษณะ Class Action เอาไว้ด้วย

แต่ถ้าจะให้วิเคราะห์ดูนั้น Class action ในอเมริกาที่ใช้ Common Law เค้าบัญญัติไว้ใน Federal Rule of Civil Procedure (เปรียบเสมือน วิ.แพ่ง ของเรา) คือทุกคดีสามารถทำเช่นนั้นได้ แต่ในระบบ Civil Law มักจะพบ Class Action ในกฏหมายเฉพาะ (เช่นบ้านเรากำลังมีการพยายามนำ Class Action มาใช้ในคดีสิ่งแวดล้อม แต่ก็ยังเป็นแค่แนวคิดเท่านั้นเอง)

ซึ่งผลมันจะแตกต่างกันครับ ถ้าบัญญัติไว้เป็นกฏหมายเฉพาะที่ Civil Law ใช้กันนั้นหากตกลงยกเว้นข้อตกลงดังกล่าวมักจะขัดต่อความสงบเรียบร้อยและทำให้ข้อตกลงเช่นว่าเป็น โมฆะ ทั้งนี้เพราะกฏหมายพิเศษมักมีเจตนารมณ์แตกต่างกันไปและมักมีความคุ้มครองมากเป็นพิเศษยิ่งกว่ากฏหมายแพ่งทั่วไป

แต่กลับกันหากเป็น Commom Law ที่บัญญัติไว้เป็นลักษณะทั่วไปนั้น ลักษณะของกฏหมายแพ่งเป็นกฏหมายเอกชน ซึ่งมีหลักการเบื้องต้นคือสามารถทำได้ทุกอย่างตราบเท่าที่ไม่มีกฏหมายห้ามเอาไว้และไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยในสังคม ซึ่งตามปกติถ้าเป็นข้อกฏหมายที่ไม่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแล้วล่ะก็เอกชนจะตกลงให้แตกต่างจากที่เขียนเอาไว้ในกฏหมายมากน้อยเพียงใดก็ได้ ทำให้กรณีนี้การทำ Class Action ที่เป็นเพียงทางเลือกหนึ่งในการอำนวยความสะดวกในการดำเนินคดีซึ่งผมมองว่าอาจจะตกลงสละสิทธิดังกล่าวได้ครับ

แต่อย่างไรก็ดีมันก็ยังมีกฏหมายคุ้มครองผู้บริโภคอยู่อีกชั้นที่คอยควบคุมขอบเขตข้อตกลงในสัญญาระหว่างผู้ประกอบการกับผู้บริโภค ซึ่งผมไม่ทราบรายละเอียดทางฝั่งอเมริกามากนักจึงขอละไว้ละกันครับ :D

ป.ล.ผมมีข้อสังเกตว่าในเมื่อเราต้องใช้อนุญาโตตุลาการและเจรจาก่อนที่จะไปศาลได้ มีคำถามคือเราจะทำอนุญาโตตุลาการแบบ Class Action ได้หรือไม่? ซึ่งผมมองว่าถ้าทำไม่ได้ก็เหมือนบังคับกลายๆว่าต้องแยกกันมาก่อนตั้งแต่ต้นแล้ว

มีแต่ได้กับได้จริงๆ ไม่ต้องแจกบัตร ไม่ต้องเสียตังจ้างพนักงาน + รปภ ไม่ต้องรับผิดชอบเรื่องรถหาย