ผมเข้าใจว่ามันมีสองประเด็นครับ คือเรื่องการมีอำนาจเหนือตลาด กับการป้องกันการผูกขาด

บริษัทห้างร้านใดๆ สามารถมีส่วนแบ่งสูงๆ มีอำนาจเหนือตลาดได้เสมอครับ อาจจะเพราะพนักงานทำงานกันมีประสิทธิภาพมาก จนให้บริการที่ดี มีราคาถูกจนคู่แข่งรายอื่นๆ เข้ามาในตลาดไม่ได้เลย อันนี้ไม่ผิด

แต่โลกมักไม่สวยงามอย่างนั้น บริษัทที่มีส่วนแบ่งสูงขึ้นหน่อย ไม่ว่าจะได้ส่วนแบ่งนั้นมาได้อย่างไร มีแนวโน้มจะใช้ส่วนแบ่งนั้นเพื่อประโยชน์อย่างอื่น เช่น ขายพ่วง (มีสินค้า X ขายดีมากๆ เปิดตัวสินค้า Y แล้วบังคับลูกค้าซื้อไปพร้อมกัน), บล็อคไม่ให้คู่แข่งรายอื่นๆ ทำธุรกิจด้วยการห้ามคู่ค้าของตัวเองไปให้บริการคู่แข่งรายใหม่ๆ (ที่ทำได้เพราะตัวเองเป็นลูกค้ารายใหญ่), หรือกำหนดราคาต่ำกว่าทุนคู่แข่งจะได้ไม่เกิด (เรียกว่าทุ่มตลาด)

บริษัทที่จะถูกข้อหาผูกขาดได้ ต้องอยู่ในกลุ่มของบริษัทที่มีอำนาจเหนือตลาดเสียก่อน โดยเกณฑ์การมีอำนาจเหนือตลาดเสียก่อน โดยเกณฑ์ก็ต่างกันไปในแต่ละประเทศ ของไทยนั้นกำหนดไว้เมื่อปี 2550 มีสองข้อ

1. บริษัทเดียวมีคู่แข่งเกิน 50% และยอดขายเกิน 1,000 ล้าน
2. สามบริษัทมีส่วนแบ่งเกิน 75% และยอดขายรายใดรายหนึ่งเกิน 1,000 ล้าน

พอเข้าเกณฑ์การมีอำนาจเหนือตลาดแล้ว (ย้ำอีกที การมีอำนาจเหนือตลาดไม่ได้เป็นความผิดโดยตัวมันเอง) จะถูกควบคุมเพิ่มเติมจากธุรกิจอื่นๆ เช่น ดันราคาขึ้นลงจากอำนาจของตัวเอง, รวมบริษัทต้องขออนุญาต ฯลฯ ถ้าทำผิดหลักการเหล่านี้ จะเป็นความผิดฐานผูกขาด

อ่านเพิ่มเติม พรบ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ.2542