นักวิทยาศาสตร์จำนวนมากเริ่มทยอยย้ายออกจากแพลตฟอร์ม X (เดิมชื่อ Twitter) ไปใช้ Bluesky มากขึ้น หลังจากการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ตั้งแต่ อีลอน มัสก์ เข้าซื้อกิจการในปี 2022 ซึ่งส่งผลให้ทั้งอัลกอริทึมและการดูแลเนื้อหาบนแพลตฟอร์มเปลี่ยนไปอย่างมาก

หนึ่งในผู้ใช้ที่เคยมีบทบาทสำคัญบน Twitter คือ เดวิด ชิฟแมน (David Shiffman) นักชีววิทยาทางทะเลและนักอนุรักษ์ ผู้เคยเป็นผู้ใช้งานตัวยงและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของนักวิทยาศาสตร์บนแพลตฟอร์มมาอย่างยาวนาน เขาได้ฝึกอบรมนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่มากกว่า 2,000 คน ให้ใช้ Twitter อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อสร้างเครือข่าย แชร์งานวิจัย และสื่อสารกับสาธารณชน

แต่หลังจากที่ Twitter เปลี่ยนเป็น X และนโยบายการดูแลแพลตฟอร์มเปลี่ยนไป ทำให้ชิฟแมนเริ่มมองหาทางเลือกใหม่ พร้อมกับผู้ใช้อีกหลายคนในวงการวิทยาศาสตร์ โดยหันไปลองใช้แพลตฟอร์มเกิดใหม่ เช่น Threads, Post, Mastodon และ Bluesky

อัลกอริทึมใหม่เริ่มเน้นเนื้อหาที่สร้างความขัดแย้งหรือความบันเทิง แทนที่จะแสดงงานวิจัยหรือข่าวสารทางวิทยาศาสตร์ ส่งผลให้การติดตามความก้าวหน้าในสาขาต่าง ๆ ไม่คุ้มค่าเหมือนเดิม อีกทั้งนโยบายการดูแลเนื้อหายังผ่อนปรนลง ทำให้สแปม บัญชีปลอม และข้อมูลเท็จเพิ่มขึ้น จนสภาพแวดล้อมบนแพลตฟอร์มไม่เหมาะกับการสื่อสารวิชาการที่มีคุณภาพ

ในทางกลับกัน Bluesky กลายเป็นทางเลือกที่ตอบโจทย์ เพราะมีโครงสร้างคล้ายกับ Twitter ในช่วง "ยุคทอง" คือยังเน้นข้อความสั้น การติดตามแบบตรง และไม่พึ่งอัลกอริทึมหนักเกินไป ทำให้เหมาะกับการแชร์งานวิจัยและการพูดคุยเชิงวิชาการ

ชุมชนบน Bluesky ยังเล็กและเฉพาะกลุ่ม นักวิทยาศาสตร์จำนวนมากย้ายไปพร้อมกัน จึงเกิดเป็นชุมชนมืออาชีพที่เข้มแข็ง โพสต์งานวิจัยหรือความรู้ไม่จมหายในกระแสดราม่า ไม่ต้องแข่งกับข่าวร้อนหรือการเมือง

ชิฟแมนยังสังเกตเห็นว่า ไม่ใช่แค่ตัวเขาคนเดียวที่มีปัญหาในการใช้งาน X แต่มีนักวิทยาศาสตร์อีกหลายคนที่เริ่มไม่พอใจและทยอยย้ายออกไป โดยมีรายงานจากสื่อชั้นนำอย่าง Nature, Science และ Chronicle of Higher Education ที่ชี้ให้เห็นถึงแนวโน้มการย้ายตัวของนักวิทยาศาสตร์ไปยัง Bluesky

เพื่อตรวจสอบปรากฏการณ์นี้อย่างเป็นระบบ ชิฟแมนจึงร่วมกับ จูเลีย เวสต์ (Julia Wester) นักวิทยาศาสตร์สังคม (social scientist) ที่เคยเข้าร่วมโครงการฝึกอบรมการใช้ Twitter จากการแนะนำของ เดวิด ชิฟแมน (David Shiffman) เมื่อหลายปีก่อน ดำเนินการสำรวจทางวิชาการ โดยมุ่งเน้นไปที่กลุ่มนักวิทยาศาสตร์ ผู้สื่อสารวิทยาศาสตร์ และผู้สอนวิทยาศาสตร์ ที่เคยใช้ทั้ง Twitter และ Bluesky แบบสอบถามครอบคลุมหลายประเด็น เช่น ช่วงเวลาที่เริ่มใช้แต่ละแพลตฟอร์ม จำนวนผู้ติดตามและโพสต์ ความถี่ในการใช้งาน ความคิดเห็นต่อประสบการณ์การใช้งานในเชิงวิชาชีพ รวมถึงการรับรู้เกี่ยวกับ Bluesky และระดับความสะดวกในการใช้งานเมื่อเทียบกับปี 2021

แม้ผู้เขียน ( ชิฟแมน และ เวสต์ ) จะยอมรับว่ากลุ่มตัวอย่างมีลักษณะเฉพาะ และอาจมีอคติจากการเลือกตัวเอง (self-selection) แต่พวกเขามองว่ากลุ่มนี้เหมาะสมกับการศึกษาปรากฏการณ์ “การย้ายแพลตฟอร์ม” โดยเฉพาะการวิเคราะห์ปัจจัยที่ผลักดันให้ผู้ใช้เลือกอยู่หรือย้ายไปใช้แพลตฟอร์มอื่น

ผลสำรวจจากกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 813 คน พบว่า กว่า 90% ใช้ Twitter เพื่อติดตามความก้าวหน้าใหม่ๆ ในสาขาของตน 85.5% ใช้เพื่อสร้างเครือข่ายวิชาชีพ และ 77.3% ใช้เพื่อการสื่อสารวิทยาศาสตร์กับสาธารณชน อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ประมาณสามในสี่ระบุว่า Twitter มีประโยชน์ลดลงอย่างมากในทุกด้านเหล่านี้ นับตั้งแต่มัสก์เข้าควบคุม

ขณะนี้ นักวิทยาศาสตร์เกือบครึ่งหนึ่งยังคงมีบัญชี Twitter แต่ใช้งานน้อยลงหรือไม่ใช้งานเลย ส่วนอีกประมาณ 40% ได้ลบบัญชี Twitter ทิ้งไปแล้ว และหันไปใช้ Bluesky แทน

ผลการศึกษานี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Integrative and Comparative Biology ยืนยันว่า Twitter ซึ่งเคยเป็นแพลตฟอร์มหลักของนักสื่อสารวิทยาศาสตร์ กำลังถูกทิ้งอย่างต่อเนื่อง และ Bluesky คือแพลตฟอร์มทางเลือกที่นักวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่เลือกใช้มากที่สุดในตอนนี้

ที่มา - arstechnica
Image by Ümit Solmaz from Pixabay