กระทรวงยุติธรรมสหรัฐ (Department of Justice) ร่วมกับอัยการใหญ่อีก 11 รัฐ ยื่นฟ้องกูเกิลข้อหาผูกขาดบริการค้นหาและโฆษณาบนระบบค้นหา (search advertising) อย่างเป็นทางการ

ประเด็นที่กระทรวงยุติธรรมชี้ว่ากูเกิลมีพฤติกรรมผูกขาด คือการที่กูเกิลไปเซ็นสัญญาเอ็กซ์คลูซีฟกับบริษัทต่างๆ (เช่น เบราว์เซอร์ สมาร์ทโฟน และผู้ให้บริการโทรคมนาคมในสหรัฐ) เพื่อให้ตัวเองเป็นเครื่องมือค้นหาหลัก โดยจ่ายเงินจำนวนเป็นหลักพันล้านดอลลาร์ต่อปี และในสัญญาบางฉบับมีเงื่อนไขห้ามติดตั้งเครื่องมือค้นหาของคู่แข่ง ส่งผลให้ไม่มีบริษัทใดขึ้นมาแข่งขันกับกูเกิลได้เลย

ในบางกรณี เช่น ผู้ผลิตสมาร์ทโฟนแอนดรอยด์ ยังเจอสัญญาบีบให้ติดตั้งแอพของกูเกิล (gapps) ทั้งชุด และต้องนำเสนอแอพของกูเกิลในตำแหน่งที่เด่นที่สุดด้วย

กระทรวงยุติธรรมชี้ว่าปัจจุบันกูเกิลครองส่วนแบ่งตลาด search ในสหรัฐประมาณ 80% ซึ่งสัดส่วน 60% มาจากสัญญาเอ็กซ์คลูซีฟเหล่านี้ ส่วนที่เหลืออีก 20% มาจากพื้นที่ของกูเกิลเอง (เช่น Chrome)

กูเกิลยังใช้ข้อได้เปรียบเรื่องส่วนแบ่งตลาดมหาศาล สร้างรายได้จากโฆษณาบนหน้าผลการค้นหา (search engine results page หรือ SERP) มูลค่าราว 40,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี และนำรายได้ก่อนนี้ไปจ่ายเป็นค่าสัญญาเอ็กซ์คลูซีฟข้างต้น ทำให้คู่แข่งที่เป็น search รายอื่น (เช่น Bing หรือ DuckDuckGo) ไม่มีทางจ่ายเงินสู้กับกูเกิลได้

ฝั่งกูเกิลเองก็ออกมาตอบโต้คำฟ้องของกระทรวงยุติธรรมสหรัฐ โดยระบุว่าคดีนี้มีจุดบกพร่อง (flawed lawsuit) เช่น สัญญาที่กูเกิลทำกับแอปเปิลไม่ได้เป็นสัญญาเอ็กซ์คลูซีฟ อุปกรณ์ของแอปเปิลมีเครื่องมือค้นหาอื่นๆ อย่าง Yahoo และ Bing ที่จ่ายเงินให้แอปเปิลด้วยเช่นกัน แต่แอปเปิลเลือกกูเกิลมาแสดงเป็นอันดับแรก เพราะเครื่องมือของกูเกิลนั้น "ดีที่สุด" ต่างหาก หรือ กรณีของ Microsoft Edge ที่พ่วงมากับ Windows และใช้เครื่องมือค้นหาเป็น Bing ตั้งแต่แรก

คดีนี้ยื่นฟ้องต่อศาลเขต District of Columbia ซึ่งถัดจากนี้ไปจะเข้ากระบวนการของศาลที่จะไต่สวนต่อไป โดยกูเกิลก็ระบุว่าพร้อมชี้แจงและอธิบายต่อศาล

สิ่งที่น่าสนใจคือ กระทรวงยุติธรรมเปรียบเทียบคดีผูกขาดของกูเกิลรอบนี้ เหมือนกับคดีผูกขาดที่ไมโครซอฟท์โดนในปี 1998 (กรณี Netscape ซึ่งจบด้วยไมโครซอฟท์ยอมความ) และคดีผูกขาดของ AT&T ในปี 1974 (จบด้วย AT&T โดนแยกบริษัท)

ที่มา - Department of Justice, คำฟ้องฉบับเต็ม, คำตอบโต้จากกูเกิล, ภาพจากกูเกิล