XCOM: Enemy Unknown เป็นเกมแนววางแผนการรบแบบผลัดฝั่งเดิน (อาจจินตนาการว่ามันคือ Civilization ที่มีแต่ยูนิตรบอย่างเดียวก็ได้) โดยเราได้รับหน้าที่พาทหารชั้นยอดจำนวนหนึ่งหมู่ ออกไปเผชิญหน้ากับเหล่าสัตว์ประหลาดต่างดาวที่มาบุกโลกโดยไม่ให้เราตั้งตัว

แต่ใช่ว่าเราจะมีหน้าที่ชี้เป็นชี้ตายหมู่ทหารเท่านั้น เพราะเมื่อจบกิจกรรมภาคสนามแล้ว เรายังต้องคอยบริหารจัดการทรัพยากรที่มีอยู่มาสร้างอาวุธยุทโธปกรณ์ใหม่ๆ ควบคู่ไปกับการรักษาระดับสัมพันธ์ทางการทูตทั่วโลก เพื่อให้พิสูจน์ตัวเองว่ามีความสามารถในการดำรงตำแหน่งผู้บังคับบัญชาหน่วยรบต่อไปด้วย

คำเตือน: บทความต่อไปนี้อาจมีภาพหรือเนื้อหาที่ไม่เหมาะสมด้านความรุนแรง ผู้อ่านที่มีอายุน้อยกว่า 17 ปีควรได้รับคำแนะนำ

ประวัติของซีรีย์ XCOM

แต่ก่อนที่จะไปเจาะลึกกับตัวเกม ประวัติของเกมนี้ก็ยาวนานและน่าสนใจไม่แพ้กัน

กว่าจะมาเป็น XCOM: Enemy Unknown ในวันนี้ มันเคยถูกสร้างเป็นเกมบน DOS และ Amiga มาก่อนในปี 1994 ภายใต้ชื่อ UFO: Enemy Unknown โดยสตูดิโอ MicroProse (สตูดิโอเดียวกับที่สร้าง Civilization I และ II) ตัวเกมได้รับความนิยมอย่างถล่มทลายจนออกภาคต่อ X-COM: Terror from the Deep ในปีถัดมา หลังจากเว้นว่างหนึ่งปีซีรีย์นี้ก็กลายเป็นไตรภาคด้วยการออก X-COM: Apocalypse ในปี 1997 ครับ

สามภาคแรกในซีรีย์นี้ประสบความสำเร็จอย่างงดงามมาก แต่ระบบการเล่นกลับแทบไม่แตกต่างจากภาคแรกเลย คือเป็นเกมแนววางแผนการรบแบบผลัดฝั่งเดินมาโดยตลอด การฉีกแนวในปี 1998 ด้วยภาค X-COM: Interceptor จึงทำให้ซีรีย์นี้คว้าน้ำเหลวเป็นครั้งแรก เหตุการณ์ยิ่งเลวร้ายลงไปอีกเมื่อ MicroProse ถูกซื้อโดย Hasbro Interactive ในปีนั้นเอง การเปลี่ยนเจ้าของใหม่ทำให้เกมในซีรีย์ที่ออกตามมาอีก 2 เกมได้รับความนิยมดิ่งเหวอย่างกู่ไม่กลับ ส่วนอีกเกมที่กำลังพัฒนาให้กลับมาเข้ารูปเข้ารอยดั่งเช่นภาคแรก ก็มีอันต้องแท้งกะทันหันจากการปิดตัวลงของ Hasbro Interactive แล้วชื่อเสียงของซีรีย์นี้ก็ค่อยๆ เลือนหายไปในช่วงต้นทศวรรษที่ 2000 ครับ

จนกระทั่งสตูดิโอ Firaxis Games (สตูดิโอเดียวกับที่สร้าง Civilization III, IV, V ...) จัดการรีบูทซีรีย์นี้ได้สำเร็จในปี 2012 เป็น XCOM: Enemy Unknown ที่จะพูดถึงในวันนี้ครับ

เนื้อเรื่อง

2015 เป็นปีที่ชาวโลกรู้ตัวว่าไม่ได้อยู่อย่างโดดเดี่ยวในจักรวาลอีกต่อไป สภานานาชาติจึงได้จัดตั้งกองกำลังต่อต้านสิ่งมีชีวิตต่างดาว (Extraterrestrial Combat Unit หรือที่ย่อได้ว่า XCOM) มารับมือการโจมตีที่คาดไม่ถึงนี้

ฐานทัพ XCOM ถูกซ่อนไว้อย่างมิดชิดใต้พื้นดินในที่รกร้างห่างไกล แต่ก็มีประสิทธิภาพที่จะออกปฏิบัติการได้ทั่วทุกมุมโลก ด้วยเครื่อง Skyranger ที่สามารถบรรทุกทหารได้ถึงคราวละ 6 คน

ในฐานะผู้บังคับบัญชาหน่วย XCOM เราจึงต้องร่วมมือกับ Bradford ผู้คุมศูนย์บัญชาการ Dr. Shen นายช่างใหญ่ และ Dr. Vahlen หัวหน้านักวิทยาศาสตร์ เพื่อให้โลกรอดจากมหันตภัยที่เดินทางมาไกลหลายร้อยปีแสง

เกมภาคสนาม

XCOM: Enemy Unknown เป็นเกมที่เน้นการวางแผนรบภาคสนามของหมู่ทหารเป็นหลัก เมื่อเราตรวจจับกิจกรรมของมนุษย์ต่างดาวได้ ก็ถึงเวลาที่จะส่งทหารออกไปจัดการ

ในแต่ละภารกิจ เราสามารถเลือกจัดหมู่ทหารลงภาคสนามอย่างไรก็ได้ ซึ่งทหารแต่ละคนจะมีความสามารถพิเศษเฉพาะทางแตกต่างกันไปตามกลุ่มที่สังกัด ซึ่งได้แก่

1. พลจู่โจม (Assault) ถนัดการต่อสู้ระยะประชิด กล้าพอที่จะวิ่งฝ่าดงกระสุน
2. พลปืนหนัก (Heavy) มาพร้อมกับอาวุธหนักหลากหลายที่พร้อมทำลายศัตรูและสิ่งกีดขวาง
3. พลซุ่มยิง (Sniper) ยิงด้วยความแม่นยำจากระยะไกลเพียงแค่ได้เพื่อนร่วมทีมชี้เป้า
4. พลสนับสนุน (Support) มีความสามารถในการทำแผลภาคสนามดีเยี่ยม

ส่วนที่ทำได้ค่อนข้างสมจริงคือ "ความรู้สึกกลัวตาย" ของทหารที่ลงภาคสนาม หากโชคร้ายหน่อย พวกเขาสามารถถูกฆ่าได้ภายในนัดเดียว นั่นทำให้ที่กำบังเป็นสิ่งจำเป็นมากสำหรับเกมนี้

ในหนึ่งตา ทหารแต่ละนายจะสามารถเคลื่อนที่ได้ 2 ครั้ง (แสดงขอบเขตด้วยเส้นสีส้ม) หรือเคลื่อนที่เพียง 1 ครั้ง (แสดงขอบเขตด้วยเส้นสีฟ้า) แล้วเลือกกระทำการอื่นตาม เช่น เล็งยิงศัตรู บรรจุกระสุนปืน หรือหมอบต่ำเพื่อเพิ่มโอกาสรอด

การสูญเสียกำลังพลในสนามรบ ไม่เพียงแต่จะทำให้ยิ่งเสียเปรียบศัตรูแล้ว มันยังส่งผลถึงกำลังใจของเพื่อนทหารอีกด้วย บางนายถึงขั้นขวัญหนีดีฝ่อจนยิงใส่พวกเดียวกันแล้ววิ่งเข้าหากับดักก็มี

หากมัวแต่กังวลเรื่องความตายก็คงเป็นทหารที่ดีไม่ได้ เพราะการจู่โจมที่ดีคือการป้องกันที่ดี การกระจายกำลังคุมตำแหน่งจึงเป็นสิ่งสำคัญ ต้องรู้จักสร้างกับดักและการล่าถอย หากบุ่มบ่ามบุกเข้าไปไม่ดูตาม้าตาเรือ อาจเจอสถานการณ์ที่ตกเป็นรองเพราะกำลังพลน้อยกว่าได้

ความสวยงามหลากหลายของการจัดฉากและสถานที่เป็นสิ่งที่น่าทึ่งมาก เราจะได้เผชิญการสู้รบทั้งในป่าลึก ร้านอาหารฟาสต์ฟู้ด ออฟฟิศกลางเมือง ชานชาลารถไฟ สะพานแขวนที่ถูกยิงขาด และที่ขาดไม่ได้ ภายในยานอวกาศที่ผู้บุกรุกบินมาโจมตีเรา

เมื่อเสร็จสิ้นภารกิจ ทหารบางนายจะได้รับการเลื่อนขั้น นั่นหมายถึงการได้รับความสามารถใหม่ๆ ที่จะช่วยให้รอดชีวิตได้นานขึ้นในสนามรบอันโหดร้ายแห่งนี้ และแม้ว่ายศพันเอก (colonel) นั้นดูเหมือนเป็นหนทางที่ยาวไกล แต่การส่งกำลังพลออกไปปฏิบัติภารกิจที่ดีนั้น ต้องอย่าลืมพาน้องใหม่ไปด้วย เพราะทหารที่บาดเจ็บอาจต้องนอนพักในห้องพยาบาลนานหลายสัปดาห์

ชื่อเล่นของทหารไม่ใช่สิ่งที่เกมยอมให้ตั้งเองในตอนแรก แต่ทหารนายหนึ่งจะได้รับชื่อเล่นเมื่ออยู่รอดจากภารกิจต่างๆ มามากพอ ชื่อเล่นที่ถูกตั้งให้พวกเขานั้น เกี่ยวพันความบ้าระห่ำที่เกิดขึ้นในสนามรบไม่มากก็น้อย

เกมภาคบริหาร

ยามศึกเรารบ ยามสงบเราเตรียมพร้อม นี่ไม่ใช่คำพูดที่เกินจริงเลยเมื่ออยู่ในฐานทัพ XCOM ที่นี่เวลาทุกวินาทีมีค่ามหาศาล

การวิจัยแม้จะดูว่าเป็นสิ่งที่ให้อะไรกลับมาเป็นรูปธรรมน้อยที่สุด แต่มันก็จำเป็นสำหรับการวางรากฐานให้เทคโนโลยีใหม่ๆ เกิดขึ้นตามมา

ด้วยความซาดิสม์ของเกม หัวข้อวิจัยสำคัญๆ หลายอย่าง สามารถร่นระยะเวลาลงได้ด้วยการจับเป็นมนุษย์ต่างดาวมาสอบปากคำ โดยการจะจับเป็นมนุษย์ต่างดาวได้นั้น ต้องอาศัยปืนช๊อตไฟฟ้าที่มีรัศมีการยิงสั้นมากจนเรียกได้ว่าไม่ต่างจากการวิ่งเข้าชาร์จแล้วจับใส่กุญแจมือ

งานวิจัยอาจถูกมองว่าแบ่งได้หลักๆ 3 สายดังนี้

1. การสอบสวนและผ่าชันสูตรศพมนุษย์ต่างดาว แม้จะดูเป็นงานน่าเบื่อไม่มีอะไร แต่มันก็ให้ผลลัพธ์ที่น่าประหลาดใจกลับมาเสมอๆ
2. วิจัยอาวุธและชุดเกราะ สำหรับช่วยให้ทหารภาคสนามทำงานได้ง่ายขึ้น
3. วิจัยเทคโนโลยีต่างดาว สร้างอุปกรณ์ โรงงาน หรือเครื่องบิน ด้วยเทคโนโลยีอันล้ำยุคได้

แต่ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ ย่อมไม่สามารถอยู่อย่างโดดเดี่ยวถ้าขาดวิศวกรรม โรงงานนี้จะเปลี่ยนความฝันให้เป็นความจริง อาวุธต่างๆ สามารถสั่งสร้างได้ที่นี่

ไม่เพียงเท่านั้น วิศวกรบางคนยังหัวใส แฮกรีดความสามารถของอุปกรณ์ต่างๆ ไปจนถึงขีดสุดได้อีกด้วย ไม่ว่าจะเป็นเครื่องมือแพทย์ที่ดีขึ้น ปืนที่บรรจุกระสุนได้ทีละมากๆ ไปจนถึงดาวเทียมที่เกือบล่องหนจากเรดาร์

อย่างไรก็ตาม โรงงานนี้ก็ไม่ได้มหัศจรรย์จนสร้างสรรค์สิ่งต่างๆ ได้ในพริบตาเสียทีเดียว ของชิ้นใหญ่ๆ บางอย่างก็ต้องใช้เวลาสร้างนานพอสมควร อย่าลืมวางแผนให้ของออกมาเสร็จทันใช้ แต่ก็ไม่ค้างสต๊อกนานเกินไปจนเหมือนต้นทุนจม

สุดท้ายอย่าลืมรักษาความสัมพันธ์ทางการทูตไว้ให้ดี แต่ละประเทศก็ต้องการให้มีดาวเทียมคอยสอดส่องน่านฟ้า แต่บางครั้งก็มีเหตุการณ์มนุษย์ต่างดาวลงมาลักพาตัวผู้คนพร้อมกันมากถึง 3 แห่ง แน่นอนว่าเราไปช่วยทันเพียง 1 ก่อนตัดสินใจครั้งใหญ่ อย่าลืมกลับมาดูแผนที่นี้อีกทีว่าตกลงแล้วควรไปช่วยประเทศไหนดี ประเทศไหนที่ยังรับได้กับการไม่ยื่นมือเข้าไปช่วยเหลือ

เพราะเมื่อไหร่ที่แปดประเทศมีขีดสีแดงขึ้นเต็มห้า ก็เตรียมบอกลาโลกมนุษย์ได้เลยครับ

สรุป

XCOM: Enemy Unknown ทำให้ผมรู้สึกว่ากำลังสวมบทเป็น Nick Fury ผู้บังคับบัญชาหน่วย S.H.I.E.L.D. ใน The Avengers เพียงแต่ว่างานนี้ไม่มีเหล่ายอดมนุษย์ (?) ในสังกัดเท่านั้น

ก็ถือว่าเป็นประสบการณ์ที่แปลกดีครับ เครียดตลอดเวลา ในสนามรบก็เครียดว่าจะพาทหารไปตายหรือเปล่า พองานเสร็จกลับมาฐานก็เครียดว่าเมื่อไหร่อาวุธชิ้นถัดไปจะวิจัยเสร็จ ดาวเทียมที่ส่งเข้าวงโคจรเรียบร้อยหรือยัง ตกใจทุกครั้งเมื่อเสียงไซเรนดังพร้อมรายงานการบุกของมนุษย์ต่างดาวรอบใหม่

หากอยากลองนั่งเก้าอี้ผู้บังคับบัญชาในยามสงคราม เกมนี้ไม่ทำให้ผิดหวังแน่นอนครับ

ข้อดี

• ภาพสวย ฉากสวย คัทซีนสวย ชุดเกราะสวย
• ระบบวางแผนรบให้ทหารวิ่งเข้าที่กำบังแล้วยิงสู้กันสนุกมาก
• ระบบวางแผนการก่อสร้าง/งานวิจัยที่อิงตามกรอบเวลาทำได้ดี
• ทหารคนเดิมจะเก่งขึ้นเรื่อยๆ เมื่อเวลาผ่านไป
• แต่ทหารก็ยังตายง่าย แถมตายแล้วตายเลยอีกนะ
• เล่นแล้วเครียดอย่างที่เกมสงครามควรจะเป็น

ข้อเสีย

• เนื้อเรื่องมีจุดจบที่ทำให้ไม่สามารถเล่นเกมต่อได้ (ไม่เหมือน Civilization ที่มีปุ่ม wait...just..one...more...turn)
• เวลาในการเล่นให้จบเนื้อเรื่องยาวไปหน่อย แม้จะเล่นเร็วๆ ก็ยังใช้เวลาประมาณ 20 ชั่วโมง
• เล่นแล้วจิตตกง่ายเวลาพาทหารไปตายในสนามรบ

ป.ล. ใน Civilization V: Brave New World ก็มียูนิตชื่อว่า XCOM Squad ด้วย น่าสนใจว่า Civilization: Beyond Earth ที่กำลังจะออกเร็วๆ นี้จะพาเนื้อเรื่องของทั้ง 2 ซีรีย์มาบรรจบกันหรือไม่