ความร้อนแรงของวงการสตาร์ตอัพในสหรัฐอเมริกา อาจเริ่มถึงเวลาต้องหยุดชะงักลง เพราะในไตรมาสแรกของปี 2016 ที่เพิ่งผ่านมาไม่กี่วันนี้ ไม่มีสตาร์ตอัพเข้าไปขายหุ้น IPO ในตลาดหลักทรัพย์เลยแม้แต่บริษัทเดียว

ตัวเลขนี้ลดลงมากจากไตรมาสที่แล้ว (Q4/2015) ที่มีสตาร์ตอัพขายหุ้น IPO ประมาณ 10 บริษัท และลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับไตรมาส 2/2014 ที่มีสตาร์ตอัพขายหุ้น IPO มากถึง 24 บริษัท และถ้าย้อนกลับไปดูสถิติในอดีต ช่วงเวลาที่ไม่มีสตาร์ตอัพขายหุ้นเลยแม้แต่บริษัทเดียวเป็นครั้งสุดท้าย เกิดขึ้นในไตรมาส 1/2009 ช่วงที่มีวิกฤตแฮมเบอร์เกอร์นั่นเอง

การที่ไตรมาสล่าสุดไม่มีสตาร์ตอัพจดทะเบียนเลย ทั้งที่เศรษฐกิจสหรัฐไม่ได้มีวิกฤตอะไรร้ายแรง (แถมยังอยู่ในช่วงขาขึ้นจากการเติบโต) จึงสร้างความประหลาดใจให้วงการ และเกิดคำถามว่าหมดยุคทองของสตาร์ตอัพแล้วหรือยัง?

หนังสือพิมพ์ The New York Times วิเคราะห์ว่าสภาพที่เกิดขึ้น มาจากปัจจัยหลายอย่างรวมกัน

• สตาร์ตอัพที่ขายหุ้น IPO ในปี 2015 ส่วนใหญ่ขาดทุน ราคาหุ้นไม่ดีอย่างที่คาด นักลงทุนไม่กล้าลงทุนเพิ่ม
• มูลค่าบริษัท (valuation) ของบริษัทสตาร์ตอัพชื่อดังๆ ในปัจจุบัน มีราคาสูงเกินจริงไปมาก (โดยเฉพาะกลุ่ม unicorn) ถ้าขายหุ้น IPO ในราคาตามมูลค่าบริษัท ไม่น่าจะขายออก ส่งผลให้บริษัทเหล่านี้ยังไม่เข้าตลาดหลักทรัพย์ และเลือกขายหุ้นในวงปิด (private market) แทน

Fred Wilson นักลงทุน VC ชื่อดัง ให้ความเห็นในบล็อกของเขาว่าสภาวะ "เลี่ยงการขายหุ้น IPO" จะยืดต่อไปอีกสักระยะหนึ่ง และอาจยาวนานตลอดทั้งปีนี้ เว้นเสียแต่ว่ามีสตาร์ตอัพ "กล้าตาย" บางรายที่ตัดสินใจขายหุ้น IPO โดยไม่สนใจราคา ซึ่งอาจช่วยทำลายกำแพงการขายหุ้นของสตาร์ตอัพในปีนี้ลงไปได้

อย่างไรก็ตาม เว็บไซต์ Quartz ระบุว่าอัตราการระดมทุนขอสตาร์ตอัพในไตรมาส 4/2015 มีมูลค่าลดลง 30% จากไตรมาสก่อนหน้า นั่นแปลว่าเงินทุนเริ่มหายากมากขึ้น เราจึงเห็นสตาร์ตอัพหลายรายต้องแข่งกันชิงเงินทุนก้อนนี้มา และหลายรายต้องปลดพนักงาน หรือปรับโมเดลธุรกิจใหม่หมด

ถ้าเงินทุนจากนักลงทุนเริ่มน้อยลง อาจบีบให้สตาร์ตอัพเหล่านี้ไม่มีทางเลือก ต้องหันไประดมทุนจากตลาดหุ้นผ่านการ IPO แทน ซึ่งก็ไม่รู้ว่านักลงทุนในตลาดจะตอบรับการเสนอขายหุ้น IPO มากน้อยเพียงใด

ที่มา - The New York Times, Quartz, Fred Wilson, ภาพประกอบโดย
Gerd Altmann