on
Ubuntu 25.10 Questing Quokka ที่จะออกในเดือนตุลาคมนี้ จะไม่มีเดสก์ท็อป X11/X.Org มาให้แล้ว เหลือแต่เดสก์ท็อป Wayland เท่านั้น ถือเป็นการเปลี่ยนผ่านสำคัญอีกครั้งจากยุค X11 มาเป็น Wayland อันยาวนาน
การเปลี่ยนผ่านจาก X11 เป็น Wayland ซึ่งเป็นระบบแสดงผล (display server) ที่ใหม่กว่า เริ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2010 แต่ก็ใช้วิธีค่อยเป็นค่อยไป ถึงแม้ปัจจุบัน ดิสโทรลินุกซ์ส่วนใหญ่เปลี่ยนมาใช้ Wayland กันหมดแล้ว แต่ยังผนวก X11 มาให้ "เผื่อ" มีปัญหา Wayland ใช้งานไม่ได้
Ubuntu เปลี่ยนมาใช้ Wayland เป็นดีฟอลต์ตอน Ubuntu 21.04 ส่วนการตัดสินใจครั้งนี้มาจาก โครงการเดสก์ท็อป GNOME ที่เตรียมหยุดซัพพอร์ต X11 ในเวอร์ชัน 49 ที่จะออกถัดไป ทำให้โครงการ Ubuntu อยากรีบตัด X11 ออกก่อนตั้งแต่ Ubuntu 25.10 เพื่อจะได้มีเวลาเตรียมตัวสำหรับ Ubuntu รุ่นถัดไป 26.04 ซึ่งจะเป็นรุ่นซัพพอร์ตระยะยาว (LTS)
ผู้ใช้ทั่วไปคงไม่ได้รับผลกระทบมากนัก เพราะใช้ Ubuntu บน Wayland กันมาสักพักแล้ว แต่ถ้ายังจำเป็นต้องใช้ X11 อยู่ก็สามารถติดตั้งเพิ่มเติมเองได้ภายหลัง
ที่มา - Ubuntu, OMG Ubuntu
ถ้ายังใส่ใน Repo ไว้ให้…
btoy Thu, 12/06/2025 - 12:06
ถ้ายังใส่ใน Repo ไว้ให้ ก็ยังติดตั้งเพิ่มเองได้สะดวก สำหรับคนที่จำเป็นต้องใช้จริงๆ
ว่าแต่มีใครที่รัน Distro ที่ build vim ตัวพื้นฐานแบบไม่มี system clipboard integration (Register +, *) มาให้ เช่น Fedora, void, arch ... รึเปล่าครับ (เข้าใจว่าถ้าเป็น Ubuntu จะใช้งานได้เลย อันนี้ยึดจากที่ใช้ใน wsl)
เห็นบาง distro ต้องใช้ vim-x11 (vimx) หรือบาง distro เช่น Fedora ใช้ gvim -v (รันผ่าน Terminal) ผมนี่ยังจับจุดไม่เจอกับตรงนี้อยู่เลย
ทำไม่ได้…
big50000 Mon, 16/06/2025 - 19:08
In reply to ถ้ายังใส่ใน Repo ไว้ให้… by btoy
ทำไม่ได้ ถ้าทำแบบนั้นต้องเปลี่ยน DE อย่างเดียวเพราะ GNOME ตัด X11 ออกเลย
แต่ก็ตลกดีที่ GNOME เป็น Wayland-first แต่การรองรับ Wayland จัดว่าห่วยกว่าชาวบ้านเขาพอสมควร 555
แต่ถ้าเป็น dev ที่ใช้ GUI…
rattananen Thu, 12/06/2025 - 12:26
แต่ถ้าเป็น dev ที่ใช้ GUI library นี้คงมึน
เห็น GUI library หลายอันยังใช้ X11 อยู่
มี XWayland ครับ
mk Thu, 12/06/2025 - 13:04
In reply to แต่ถ้าเป็น dev ที่ใช้ GUI… by rattananen
มี XWayland ครับ
อย่าง program ผมใช้ library…
rattananen Thu, 12/06/2025 - 13:22
In reply to มี XWayland ครับ by mk
อย่าง program ผม มี library ที่ require X11
ฉะนั้นผมเลยต้อง link X11 ไปที่ program ผมด้วย
แล้ว XWayland มันเอาไป link แทน X11 ได้เลยหรือเปล่าครับ
เอาจริงมันไม่น่ามีปัญหาอะไรหรอก แค่เพิ่มความยุ่งยากในการ compile นิดหน่อย
การรองรับยังจัดว่าแย่ แอป…
big50000 Mon, 16/06/2025 - 19:11
In reply to มี XWayland ครับ by mk
การรองรับยังจัดว่าแย่ แอป X11 ที่ต้อง Access Surface ข้างนอกกับ Compositor หลาย ๆ ตัวยังพัง (หลายครั้งแอปแครชแบบงง ๆ ไปเลย) ดีหน่อยก็จอดำ
มี Workaround (เช่น XDG) แต่เจ้าของแอปต้องแก้เอง
Ubuntu เปลี่ยนมาใช้ Wayland…
soullz Thu, 12/06/2025 - 12:28
Ubuntu เปลี่ยนมาใช้ Wayland เป็นดีฟอลต์ตอน Ubuntu 21.04 ส่วนการตัดสินใจครั้งนี้มาจาก โครงการเดสก์ท็อป GNOME ที่เตรียมหยุดซัพพอร์ต Wayland ในเวอร์ชัน 49 ที่จะออกถัดไป ทำให้โครงการ Ubuntu อยากรีบตัด X11 ออกก่อนตั้งแต่ Ubuntu 25.10 เพื่อจะได้มีเวลาเตรียมตัวสำหรับ Ubuntu รุ่นถัดไป 26.04 ซึ่งจะเป็นรุ่นซัพพอร์ตระยะยาว
ต้นทางบอกจะตัด X11 ไม่ใช่เหรอครับ
น่าจะพิมพ์ผิดล่ะครับ
btoy Thu, 12/06/2025 - 12:31
In reply to Ubuntu เปลี่ยนมาใช้ Wayland… by soullz
น่าจะพิมพ์ผิดล่ะครับ
ดู ๆ แล้วยังไง ๆ x11…
mode Thu, 12/06/2025 - 19:09
ดู ๆ แล้วยังไง ๆ x11 ก็จะยังอยู่ตลอดไปตราบนานเท่านานแหละครับ
จะให้ทำ มันก็เหมือนโยกแอปจาก…
big50000 Mon, 16/06/2025 - 19:13
In reply to ดู ๆ แล้วยังไง ๆ x11… by mode
จะให้ทำ มันก็เหมือนโยกแอปจาก Win32 มา UWP หรือ HTML/Electron นั่นแหละ ได้เขียนแอปใหม่ยกชุด
อย่างน้อย ๆ ถ้า X11 ไม่มีอยู่แล้ว XWayland ก็ต้องมารับบทบาทแทนตลอดไป หรือไม่ก็ X11 ผสานกับ Wayland ไปเลย ตอนนี้ชุมชนชอบการแยก Wayland กับ XWayland มากกว่า