อันนั้นอาจจะเป็นมุมมองความรู้สึกของเราซึ่งรับรู้และอยู่กับเวลาเพียงแค่ไม่กี่ชั่วอายุคน

ผมมีข้อมูลบางอย่างจะให้ดูเกี่ยวกับ trend ของความรุนแรงที่มนุษย์กระทำต่อกัน เป็น trend ที่กินช่วงระยะเวลายาวขึ้นมาสักหน่อย และเป็นการเปรียบเทียบในรูปของเปอร์เซ็นต์ที่ประมาณการณ์หรือบันทึกจากข้อมูลจริง ไม่ใช่จำนวนสุทธิของรายงานความรุนแรงผ่านทางสื่อ

กราฟแรกเป็นร้อยละของจำนวนคนตายในสงครามเทียบกับจำนวนรวมของประชากรท้องถิ่น แท่งกราฟชุดแรกคือยุคก่อนประวัติศาสตร์ ชุดสองคือยุค hunter-gatherer ขุดสามคือยุคที่เริ่มมีเกษตรกรรมและชนเผ่า ขุดที่สี่คือยุคที่มีรัฐ

จะเห็นว่ายุคสมัยของเรา มีจำนวนคนตายในสงครามเทียบเป็นเปอร์เซ็นต์น้อยกว่าเผ่าส่วนใหญ่ในยุคอดีต แม้แต่เผ่าที่ "สงบ" ที่สุดในยุคอดีตก็ทำได้ไม่ดีไปกว่ามนุษย์ยุคศตวรรษที่ 20 ขนาดในช่วงสงครามโลกที่มีคนตายหลักล้านหรือสิบล้าน เปอร์เซ็นต์คนที่ตายยังน้อยกว่าสงครามระหว่างเผ่าในยุคชนเผ่ากสิกรรมเสียอีก (อย่าลืมว่าเป็นการเปรียบเทียบเปอร์เซ็นต์)

กราฟที่สองเป็นร้อยละของจำนวน homicide (การฆาตกรรม) ต่อ ปี ต่อจำนวนรวมของประชากร 100000 คน ของประเทศยุโรปบางประเทศ ระหว่างปี ค.ศ. 1200-2000

จะเห็นว่ามันลดลงอย่างต่อเนื่อง มีกระตุกขึ้นบ้างในบางช่วงสั้นๆ ถ้าดูเผินๆ มันก็ค่อยๆ ลดลง แต่สังเกตดีๆ ครับ กราฟนี้เป็นกราฟ semilog แกนตั้งเป็น logarithmic scale นั่นคือแต่ละขีดห่างกันสิบเท่า! ขนาดผมที่คิดว่ามาตรฐานจริยธรรมของเรามีแนวโน้มสูงขึ้นมาตลอด ผมยังตกใจเลยเมื่อเห็นกราฟนี้ครั้งแรก เพราะผมไม่นึกว่ามนุษยชาติโดยรวมจะทำได้ดีขนาดนี้ในเวลาไม่กี่ร้อยปีที่ผ่านมา (และหวังว่าเราจะพยายามทำดีต่อไป ไม่ใช่ทำให้มันกลับไปแย่กว่าเก่า)

นอกจากข้อมูลพวกนี้ก็ยังมีหลักฐานอีกหลายอย่างที่ชี้ให้เห็นว่ามาตรฐานของเราดีขึ้นกว่าแต่ก่อนมาก เอาเป็นว่าถ้าชาวบ้านในยุคศักดินาข้ามเวลามาโผล่ในยุคของเรา เขาจะตกใจมากที่ได้รู้ว่าเราสามารถเดินทางออกจากบ้านไปทำงานทุกวันได้อย่างสบายใจโดยไม่ต้องกังวลว่าจะถูกโจรฆ่าตายและไม่ต้องคอยห่วงว่าพี่สาวน้องสาวที่บ้านจะถูกอัศวินหรือขุนนางจับไปข่มขืน และเขาจะยิ่งตกใจกว่านั้นอีกเมื่อได้เห็นว่าผู้หญิงชาวบ้านธรรมดาก็ออกไปทำงานนอกบ้านเพียงลำพังในสถานที่เดียวกับผู้ชายต่างหมู่บ้านได้โดยไม่โดนข่มขืน

ภาพกราฟพวกนี้ผมตัดเอามาจากหนังสือของ Steven Pinker ชื่อ The Better Angels of Our Nature