คนไทยมักจะรู้จัก Netflix ในฐานะผู้ให้บริการวิดีโอสตรีมมิ่งรายใหญ่ของโลก คนไม่มากนักอาจจะรู้ว่า Netflix ที่จริงแล้วกำเนิดมาในฐานะบริษัทให้เช่าแผ่นดีวีดี โดยเรื่องราวที่เราได้ยินเสมอ คือ Reed Hastings ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัทและซีอีโอปัจจุบันถูกปรับจากร้าน Blockbuster จากการคืนเทปวิดีโอช้ากว่ากำหนด 40 ดอลลาร์ เป็นที่มาของความพยายามสร้างบริการเช่าภาพยนตร์ออนไลน์ที่ไม่มีค่าปรับ

หนังสือ That Will Never Work เขียนโดย Marc Randolph ผู้ร่วมก่อตั้งและซีอีโอคนแรกของ Netflix เล่าถึงประสบการณ์ช่วงของการก่อตั้งบริษัท จนถึงช่วงที่บริษัทเข้าตลาดหุ้นไปแล้ว และเขาเองก็ออกจากบริษัทหลังจากนั้นไม่นาน

note: บทความเปิดเผยเนื้อหาหนังสืออย่างมีนัยสำคัญ

เนื้อหาในหนังสือเล่าตั้งแต่การค้นหา "ไอเดีย" ว่าจะเปิดบริษัทอะไรดี โดยมีไอเดียจำนวนมากโยนไปมาระหว่าง Marc และ Reed และทั้งสองคนก็วิจารณ์ไอเดียกันไปว่าทำไมมันจึงไม่เวิร์ค ในยุคนั้นการเช่าวิดีโอยังเป็นธุรกิจขนาดยักษ์ แต่การเปิดกิจการเช่าวิดีโอนั้นทำได้ยากเพราะม้วนวิดีโอ VHS นั้นมีขนาดใหญ่ น้ำหนักมาก ทำให้ค่าส่งแพงจนเกินไป จนกระทั่งทั้งสองมาเจอกับแผ่นดีวีดีที่ยังไม่แพร่หลายนัก มีภาพยนตร์จำหน่ายในรูปแบบดีวีดีเพียงไม่กี่ร้อยเรื่องเท่านั้น จึงเป็นโอกาส ทั้งสองทดสอบด้วยการส่งแผ่นซีดีทางจดหมายไปยังบ้านของ Reed ว่ายังใช้งานได้หรือไม่

นอกจากเป็นผู้ร่วมก่อตั้งแล้ว Reed ยังเป็นผู้ลงทุนหลักคนแรก หนังสือเล่าถึงแนวทางการแบ่งผลประโยชน์ว่าทั้ง Reed และ Marc ตีมูลค่าไอเดียไว้ที่ 3 ล้านดอลลาร์โดยได้รับคนละครึ่ง กระจายตามช่วงเวลาที่ไม่ระบุ แล้ว Reed ลงทุนอีก 2 ล้านดอลลาร์จึงได้หุ้นส่วนใหญ่ไป อย่างไรก็ตามก่อนเริ่มบริษัทนั้น Reed ให้ Marc หาคนลงทุนเพิ่มเติม กระบวนการนี้ทำให้ทั้งสองคนต้องฟังเสียงคนอื่นเพิ่มเติม และต้องพิสูจน์ว่าไอเดียมีความเป็นไปได้ก่อนจะเริ่มกันจริงๆ

Marc Rudolph ในงาน Cloud Summit เมื่อปี 2017

กระบวนการเริ่มต้นบริษัทจากศูนย์นับเป็นความท้าทายอย่างมากในสมัยนั้น Marc ต้องคุมทีมซอฟต์แวร์, จัดการสต็อกแผ่นดีวีดี, ออกแบซองแผ่นดีวีดีที่ทนทานพอรับแรงกระแทกจากการส่งไปรษณีย์ แม้แต่หลังจากวันแรกที่เริ่มเปิดบริการ ปัญหาเซิร์ฟเวอร์ไม่พอสำหรับรองรับลูกค้า และในยุคที่ไม่มีบริการคลาวด์ ทีมงานก็ไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากขับรถออกไปซื้อชิ้นส่วนคอมพิวเตอร์มาประกอบเซิร์ฟเวอร์ใหม่

เส้นทางหลังจาก Netflix เริ่มต้น มีบทเรียนมากมาย ช่วงแรกที่เปิดเว็บนั้นในเว็บที่ทั้งแผ่นดีวีดีให้เช่าและแผ่นสำหรับขาย และพบว่าการขายแผ่นนั้นทำเงินได้เยอะกว่ามาก แต่เพื่อจะโฟกัสกับธุรกิจให้เช่าก็ต้องตัดธุรกิจขายแผ่นดีวีดีออกไป อีกบทเรียนหนึ่งคือการเริ่มต้นบริษัทนั้นใช้คนคนละประเภทกับการดำเนินกิจการที่เป็นรูปเป็นร่างแล้ว ช่วงแรกบริษัทอาจจะต้องการคนรู้รอบ (jacks-of-all-trades) แต่เมื่อตั้งหลักได้แล้วก็ต้องการคนมีประสบการณ์เฉพาะทางมากขึ้น

บทเรียนเล็กๆ แต่สำคัญที่หนังสือให้คือจังหวะเวลาเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง แนวคิดว่าหลังจากโลกมีอินเทอร์เน็ตแล้วจะไม่ต้องการแผ่นหรือเทปใดๆ อีกต่อไปนั้นมีมาตั้งแต่ 20 ปีก่อนที่ Netflix กำลังขอทุนขยายบริษัท แต่ในความเป็นจริงคือบริการวิดีโอสตรีมมิ่งต้องรอให้อินเทอร์เน็ตทั่วถึงและความเร็วสูง ซึ่งใช้เวลานานกว่าที่หลายคนคาดมาก การที่ Netflix มีประสบการณ์และธุรกิจให้เช่าแผ่นดีวีดีอยู่ก่อนหลายเป็นความได้เปรียบ และบริษัทก็สามารถปรับธุรกิจเมื่อจังหวะเวลาพร้อมได้

จุดหักเหจุดใหญ่ในหนังสือ คือเมื่อได้ทุนเพิ่มเติม Reed เข้ามาพูดกับ Marc ว่าเขาพาบริษัทเดินหน้าไปเพียงช่วงแรกเท่านั้น และ Reed จำเป็นต้องเข้ามาเป็นซีอีโอร่วม พร้อมกับได้ส่วนแบ่งหุ้นเพิ่มเติมจากเดิมที่แบ่งค่าไอเดียคนละครึ่ง แม้ Marc จะแสดงความไม่พอใจในหนังสือแต่เขาก็อธิบายไว้ว่า Reed เป็นคนพูดตรงไปตรงมาและจริงใจ

ผู้ร่วมก่อตั้งทั้งสองยังมีโอกาสร่วมกันไปเจรจากับบริษัทที่มีโอกาสจะซื้อกิจการ คือ Amazon ที่เสนอราคาเบื้องต้น "สิบกว่าล้านดอลลาร์" ซึ่งไม่น่าพอใจพอ เพราะตอนนั้น Netflix ได้รับทุนรอบใหม่แล้ว หลังจากนั้นก็ไปเจรจากับ Blockbuster ที่เพิ่งนำบริษัทเข้าตลาดหุ้นและได้เงินจาก IPO ถึง 450 ล้านดอลลาร์ โดย Netflix เสนอขายกิจการในราคา 50 ล้านดอลลาร์แต่ก็ล้มเหลว

That Will Never Work เป็นมุมมองที่หลายคนอาจจะไม่ได้รับรู้นักว่ากว่า Netflix จะมายิ่งใหญ่ในทุกวันนี้มันเริ่มต้นมาอย่างไร บริษัทที่สามารถเปลี่ยนธุรกิจหลักของตัวเอง จากขายดีวีดีมาเป็นการให้เช่า จนเป็นการสตรีมมิ่งอย่างทุกวันนี้ต้องผ่านการตัดสินใจที่ยากลำบาก หนังสือเดินเรื่องสนุกและเหมาะกับผู้ที่สนใจโลกสตาร์ตอัพทุกคน แม้ว่าเนื้อหาโดยรวมจะเป็นมุมมองของ Marc เป็นหลักก็ตาม

หนังสือยังไม่มีแปลภาษาไทย แต่มีขายเวอร์ชั่นปกอ่อนตามร้านหนังสือภาษาอังกฤษแล้ว