บ.เกมญี่ปุ่นในสมัยนั้นคงไม่รู้ว่ามีแฟนๆ อยู่ทั่วโลกอ่ะครับ

การแปลมันไม่ได้แค่ “แปล” แล้วจบนะครับ บางอย่างมันมีเรื่องวัฒนธรรมที่ต่างกัน ทำให้ต้องเปลี่ยนหลายอย่าง เขาถึงเรียกว่าเป็นการ “Localize” ไงครับ
ยกตัวอย่าง เกม Wizardry ซึ่งเป็น WRPG Dungeon Crawler เกมแรกๆของโลก ซึ่งก็ตามเกม RPG ยุคแรกๆ คือมักจะใส่มุขตลกแบบฝรั่งเข้ามา และจะไม่ได้ซีเรียสมากเท่าไหร่
มีอาวุธชิ้นนึงชื่อ Cuisinart ซึ่งหมายถึงมีดทำครัว แต่คนญี่ปุ่นไม่รู้จักคำนี้ ทำให้แปลไปว่า “ดาบของช่างตีดาบในตำนาน คุชินาร์ท”
ที่ตลกคือ ด้วยความไม่เข้าใจในวัฒนธรรม หลายๆอย่าง ทำให้โทนเนื้อเรื่อง Wizardry ver ญี่ปุ่น จะซีเรียสกว่าของฝรั่งครับ

อีกอย่าง การเขียนโปรแกรมสมัยก่อน ก็ไม่ได้มีการแยกตัวหนังสือแบบสมัยนี้หรอกครับ ถ้าสมัยนี้จะเห็นว่าการแปลมันเร็วขึ้นมากๆ เพราะเขาหันมาแยกข้อความ และทำ script แยกแล้ว บางเกมอย่าง pokemon ก็ขายทั่วโลกได้เลย
แล้วอีกกรณี อันนี้เฉพาะเกม Dragon Quest ที่จะใช้เวลาแปลเป็นปี สาเหตุเพราะคุณโฮริอิ ยูจิ โปรดิวเซอร์และคนเขียนบท เขาเป็นพวกบ้าความเพอร์เฟค และมีการแก้ไขบทตลอดเวลา จนถึงวันที่เกมเสร็จนั่นแหละ การแปลถึงไม่สามารถเริ่มได้ รวมถึงการพากย์เสียงด้วย
สังเกตว่า ถ้าเป็นภาค re release หรือ remake จะไม่มีปัญหาในการใส่เสียงพากย์ รวมถึง DQXIS ที่กำลังจะออก ก็ถึงขั้นที่จะออกพร้อมกันทั้ง ญี่ปุ่นและอังกฤษด้วย

สมัยนี่น่าจะไม่ยากแล้วครับ
แต่ถ้าเกมเก่าๆเอามาแปลนี่น่าจะยากครับ มันคงไม่ได้เป็นโปรแกรมแบบ dynamic แบบทุกวันนี้ เครื่องไม้เครื่องมือก็ตามสมัย engine กลางมีรึยังก็ไม่รู้ นึกถึงอารมณ์เขียนโปรแกรม ด้วย QBASIC เลย ถ้ามันทำยากบวกไม่ได้ target ว่าจะขายทั่วโลกแต่แรกก็คงไม่ทำกัน

แปลยากโคตรรรรร ครับ
เพราะ เนื้อเรื่อง ดำเนินด้วยบทสนทนา ทำให้ รายละเอียดของการสนทนามีผลต่อเนื้อเรื่อง
และพอแปลจาก Jap มาเป็น Eng หลาย ๆ ครั้งมันมีทางออกที่เหมาะสม
อย่างเช่นคำแทนตัวสรรพนามบุรุษที่หนึ่ง Watashi, Boku, Ore ซึ่ง Eng มันมีแค่ I, me ซึ่งก็ไม่ตอบความหมายของสามคำนั้นได้ครบ
นี่แค่บทสนทนาทั่วไป ไม่ต้องพูดถึง มุขเล่นคำ หรือ มุขเฉพาะวัฒนธรรมท้องถิ่นอีก

ผมเข้าใจว่าหลาย ๆ โปรเจคไม่ได้วางแผนในการปล่อยนอกตลาดญี่ปุ่นแต่แรก ดังนั้นจึงไม่ได้มีการวางแผนไว้ตั้งแต่ต้น อีกอย่างคือบริษัทที่ทำ localize มักจะเป็นฝ่าย publisher ในพื้นที่นั้น ๆ เป็นคนจ้างมา หรือเป็นคนทำเอง ไม่ใช่ทีมพัฒนาครับ

ของกรณี SquareSoft ผมไม่แน่ใจว่าตอนนั้นเขา Co กับบริษัทต่างประเทศในการออกที่ตลาดยุโรป/อเมริกา หรือเปล่า มันจะมีช่วงนึงที่ SquareSoft ไปตั้งบริษัทร่วมทุนกับอีกค่ายนึง (.... ค่ายไหนหว่า? ผมก็ลืม) ซึ่งคิดว่าการที่ IP ใด ๆ จะไปขายในตลาดต่างประเทศได้นั้นก็คงต้องผ่านการรีวิวจากบริษัทร่วมทุนที่ว่านั่นก่อน และตราบใดที่ยังไม่ได้ตัดสินใจการทำ localize ก็ทำไม่ได้ครับ เพราะไม่มีงบนั่นเอง

ผมเคยคุยกับ Developer บ้านเราที่ไปออกเกมในญี่ปุ่นมาบ้าง เรื่อง localize นี่ Developer ไม่ได้เข้าไปยุ่งเลยครับ ฝั่ง Publisher เป็นคนจ้างทั้งคนแปล นักพากษ์ โปรแกรมเมอร์และ QA มาคอยดูแลตรงนี้ทั้งหมด (ฝั่ง Developer มีสิทธิเข้าถึง Asset ของเกมได้ระดับนึงครับ แล้วแต่จะตกลงกัน แต่จากที่เคยทำบ.เกมมาคือก็ได้มาทั้งหมดนั่นแหละ บ.ผมทำทั้ง Port และ Localization ครับตอนนั้น (เป็นบ.ที่ตอนนี้มีดราม่านิดหน่อยด้วย ฮา)) เกมไทยที่ไปญี่ปุ่นเลยได้นักพากษ์ระดับค่อนข้างมีชื่อมาบ้าง ถ้าให้ Developer ติดต่อไปเองก็คงจะลำบากนิดนึง

คิดแบบนี้ก็ได้ครับ อารมณ์เหมือนหนังสือน่ะครับ นอกจากหนังสือเรียนภาษาแล้วก็ไม่ค่อยมีใครเขียนหนังสือทีเดียวหลาย ๆ ภาษาพร้อมกันใช่ไหมครับ แล้วคนเขียนเองก็มักจะไม่ใช่คนแปล แต่เป็นคนที่เอาไปตีพิมพ์ขายในพื้นที่นั้น ๆ จะเป็นคนแปลครับ

จะว่าไป เกมจีนในยุคนั้นก็ไม่ค่อยได้แปลขายนะครับ?