หลายคนอาจจะรู้จักองค์กรอย่าง ITU (International Telecommunication Union) ในฐานะสำนักพิเศษ (specialized agency) ขององค์การสหประชาชาติ ซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบด้านโทรคมนาคม แต่ในโครงสร้างขององค์การสหประชาชาติเอง ก็มีการประชุมแยกย่อยจำนวนมาก หนึ่งในนั้นก็คือ IGF หรือ Internet Governance Forum

IGF เป็นการประชุมที่มีหัวเรื่องในประเด็นของอินเทอร์เน็ต โดยเน้นหนักไปที่นโยบายและการจัดการอินเทอร์เน็ต ซึ่งมักเป็นเวทีที่ตัวแทนขององค์การระหว่างประเทศ หน่วยงานรัฐ และผู้มีส่วนได้เสียอื่นๆ อย่างเช่น ภาคประชาสังคม สื่อสารมวลชน ฯลฯ เข้ามามีส่วนร่วม โดยมีประชุมทุกปี และปีนี้ถือเป็นปีที่ 9 แล้วสำหรับการประชุมนี้ ซึ่งจะจัดขึ้นที่กรุงอิสตันบูล ประเทศตุรกี ในวันที่ 1-6 กันยายน ที่จะถึงนี้

บทความนี้จะนำพาไปรู้จักกับการประชุม IGF โดยภาพรวมครับ

หมายเหตุ ในปีนี้ผมได้ทุนจากทาง SEAPA (South East Asia Press Alliance) ซึ่งร่วมกับทาง CIJ (Center for Independent Journalism) ให้เดินทางไปรายงานการประชุมดังกล่าว (ปีที่แล้วเป็นคุณ lew) ซึ่งคงมีรายงานข่าวจากงาน IGF ออกมาเป็นระยะๆ ครับ

####อะไรคือ IGF####

IGF หรือชื่อภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการคือ Internet Governance Forum (แปลเป็นไทยอาจจะแปลได้ว่า "การประชุมว่าด้วยเรื่องการจัดการปกครองอินเทอร์เน็ต" ทั้งนี้ในบทความนี้ จะแปลคำว่า "governance" เป็นคำว่า "การจัดการปกครอง") เป็นการประชุมเกี่ยวกับนโยบายสาธารณะที่เกี่ยวข้องกับอินเทอร์เน็ต โดยถือเป็นหนึ่งในกลไกขององค์การสหประชาชาติด้านอินเทอร์เน็ต นอกเหนือไปจากเวทีหรือการประชุมปกติ เช่น กลไก ITU เป็นต้น

IGF ถูกก่อตั้งขึ้นในปี 2006 จากมติของที่ประชุม World Summit on the Information Society ปี 2005 ซึ่งเป็นการประชุมด้านเทคโนโลยีและการสื่อสารขององค์การสหประชาชาติ (จัดแค่สองครั้ง คือปี 2003 ที่นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส และ 2005 ที่กรุงตูนิส ประเทศตูนิเซีย) โดย IGF มีวัตถุประสงค์ในการเป็นพื้นที่ให้กับผู้มีส่วนได้เสีย (stakeholder) เข้ามาพูดคุยถึงแนวนโยบายสาธารณะของอินเทอร์เน็ตเป็นหลัก ทั้งนี้ IGF เป็นการประชุมที่ไม่มีภาคีชาติสมาชิก (เพราะเป็นการประชุมเฉยๆ ไม่ใช่การลงนามในข้อตกลงหรือการจัดตั้งองค์กรใหม่)

แม้ว่า IGF จะมีสถานะเป็นการประชุม แต่ก็ถือเป็นส่วนหนึ่งขององค์การสหประชาชาติ เพราะก่อตั้งขึ้นจากการประชุมของสหประชาชาติ ดังนั้นแล้วการบริหารงานหลายอย่างจึงยังคงอยู่ภายใต้การกำกับขององค์การสหประชาชาติ โดยมีสำนักงานเลขาธิการตั้งอยู่ภายในอาคารที่ทำการขององค์การสหประชาชาติ ณ นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส และมีคณะกรรมการที่ปรึกษา ซึ่งแต่งตั้งโดยเลขาธิการองค์การสหประชาชาติ ทำหน้าที่ช่วยดูแลและจัดการประชุม

สิ่งหนึ่งที่ IGF ต่างจากการประชุมอื่นขององค์การสหประชาชาติ คือการไม่มี "อำนาจ" แบบเดียวกับการประชุมของ ITU กล่าวคือ ข้อตกลงหรือผลของการประชุมนั้นไม่ได้มีผลบังคับกับชาติสมาชิกที่เข้าร่วมการประชุม อย่างไรก็ตาม IGF มีอำนาจในเชิงของการ "ระบุหัวข้อ" หรือ "ทิศทางที่สำคัญในอนาคต" ให้กับทางองค์การสหประชาชาติ ในแง่นี้ IGF จึงถูกมองว่าเป็นการประชุมแลกเปลี่ยนเกี่ยวกับอินเทอร์เน็ต แต่ไม่ใช่การประชุมที่ชี้ขาดอนาคตของอินเทอร์เน็ต ซึ่งไปอยู่กับทาง ITU มากกว่า

ลองฟังคลิปเสียงเป็นภาษาอังกฤษได้ เกี่ยวกับพัฒนาการของการประชุม IGF ครับ

####หัวข้อของการประชุมที่ผ่านมาและในปีนี้####

การประชุม IGF ที่ผ่านมานับตั้งแต่ปี 2006 ที่กรุงเอเธนส์ ประเทศกรีซ จะมีหัวข้อหลักของการประชุมที่แตกต่างกันออกไป ดังนี้

• IGF 2006, 2007 การประชุมมีหัวข้อหลักที่ว่าด้วยเรื่อง "Internet Governance for Development" หรือแปลว่า "การจัดการปกครองของอินเทอร์เน็ตกับการพัฒนา"
• IGF 2008 หัวข้อหลักคือ "Internet for All" หรือ "อินเทอร์เน็ตเพื่อทุกคน"
• IGF 2009 หัวข้อหลักคือ "Internet Governance – Creating Opportunities for all" หรือ "การจัดการปกครองอินเทอร์เน็ต - การสร้างโอกาสให้กับทุกคน"
• IGF 2010 หัวข้อหลักคือ "Developing the future together." หรือ "พัฒนาอนาคตไปด้วยกัน"
• IGF 2011 หัวข้อหลักคือ "Internet as a catalyst for change: access, development, freedoms and innovation." หรือ "อินเทอร์เน็ตในฐานะตัวเร่งปฏิกิริยาของความเปลี่ยนแปลง: การเข้าถึง พัฒนา เสรีภาพ และการคิดค้น"
• IGF 2012 หัวข้อหลักคือ "Internet Governance for Sustainable Human, Economic and Social Development." หรือ "การจัดการปกครองอินเทอร์เน็ตเพื่อมนุษย์ เศรษฐกิจ และการพัฒนาสังคมที่ยั่งยืน"
• IGF 2013 หัวข้อหลักคือ "Building Bridges - Enhancing Multistakeholder Cooperation for Growth and Sustainable Development" หรือ "การสร้างสะพานเชื่อมและเพิ่มความร่วมมือกับผู้มีส่วนร่วมในทุกภาคส่วน เพื่อการพัฒนาที่เติบโตและยั่งยืน"

ภาพจาก UN

โดยในบรรดาหัวข้อหลักเหล่านี้ ก็จะมีหัวข้อย่อย (sub-themes) และการประชุมต่างๆ ที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละปี แต่ส่วนมากแล้วจะเน้นไปที่เรื่องของการพัฒนาเป็นหลัก ซึ่งในปีนี้ (2014) การประชุม IGF จะมีหัวข้อหลักว่าด้วยเรื่อง "Connecting Continents for Enhanced Multi-stakeholder Internet Governance" หรือ "เชื่อมโยงภูมิภาคต่างๆ เพื่อเพิ่มผู้มีส่วนได้เสียในการจัดการปกครองอินเทอร์เน็ต" โดยมีหัวข้อย่อยดังต่อไปนี้

• นโยบายเพื่อทำให้ทุกคนเข้าถึงได้
• การสร้างสรรค์เนื้อหา เผยแพร่ และการใช้
• อินเทอร์เน็ตในฐานะตัวขับเคลื่อนการเติบโตและการพัฒนา
• IGF และอนาคตของสภาพแวดล้อมในอินเทอร์เน็ต
• การเพิ่มความเชื่อใจ (trust) ในโลกดิจิทัล
• อินเทอร์เน็ตและสิทธิมนุษยชน
• การจัดการทรัพยากรอินเทอร์เน็ตที่สำคัญและประเด็นอื่นที่กำลังเกิดขึ้นใหม่ (emerging issues)

การประชุม IGF จะเหมือนการประชุมทั่วไป ที่จัดแบ่งหัวข้อและมีห้องประชุม (track) ในแต่ละประเด็น รวมถึงกิจกรรมที่เป็นการประชุมเชิงปฏิบัติการ (workshop) และบางครั้งก็มีหัวข้อที่ถูกจัดขึ้นมาทันที (flash sessions) โดยไม่มีการบอกก่อนล่วงหน้าเช่นกัน

####บทบาทของไทยในฐานะผู้เข้าร่วมเวที IGF####

สำหรับบทบาทของไทยนั้นต้องแบ่งออกเป็นหลายส่วนครับ ซึ่งในส่วนของภาครัฐ สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) จะเดินทางเข้าไปร่วมประชุมดังกล่าวในปีนี้ ส่วนภาคเอกชน และ/หรือ ภาคประชาสังคมของไทย ที่ยืนยันแล้วมี Thai Netizen (อาจจะเปลี่ยนแปลงได้เพิ่มเติมภายหลัง)

ในปีนี้เอง Blognone จะมีรายงานจากที่ประชุมเป็นระยะ ซึ่งอาจจะไม่ครอบคลุมในทุกหัวข้อ โดยสำหรับคนที่สนใจเนื้อหา สามารถติดตามย้อนหลังได้จากเว็บไซต์ของทาง IGF ครับ