จากข่าว ผู้จัดการฝ่ายสินค้า Adobe บอกแอปเปิลทำให้ Flash บนมือถือ "ตาย"

ผมจึงขอแปลฉบับเต็มจากบล็อกของ Mike Chambers มาให้ทุกคนอีกครั้งหนึ่งครับ

Clarifications on Flash Player for Mobile Browsers, the Flash Platform, and the Future of Flash

โดย Mike Chambers, Sr. Product Manager, Developer Relations

ผมทำงานเกี่ยวกับ Flash และเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน Flash มา 12-13 ปี (หากนับรวมทั้งที่อยู่กับ Macromedia และ Adobe ก็มากกว่า 10 ปี) ผ่านในช่วงเวลาที่เป็นขาขึ้นและขาลง
แต่ผมคิดว่าเมื่อ 2-3 วันที่ผ่านมา (วันที่ Adobe ประกาศหยุดพัฒนา Flash Player สำหรับมือถือ)
เป็นช่วงเวลาที่ยากที่สุดช่วงหนึ่งของชีวิตการทำงานของผม ผมจะชี้แจงบางส่วนของข่าวเมื่อ 2-3 วันที่แล้ว และอยากบอกข้อมูลเพิ่มเติมว่าตอนนี้กำลังเกิดอะไรขึ้นกับ Flash

อันดับแรก สาระสำคัญจาก แถลงการณ์ของ Adobe มีดังนี้

1. เราปรับโฟกัสทิศทางของ Flash Platform ไปที่

   • Mobile Application ที่สร้างด้วย AIR
   • Expressive content (โดยเฉพาะเกมและวิดีโอ) บนเบราว์เซอร์สำหรับเดสก์ท็อป ด้วย Flash Player

2. เรายังคงทุ่มเททรัพยากรของเรา (ทั้งเงินและวิศวกร) เพื่อพัฒนาเครื่องมือสำหรับ HTML5 ต่อไป

3. เราจะหยุดพัฒนา Flash Player สำหรับเบราว์เซอร์บนอุปกรณ์พกพา

ประเด็นสุดท้ายเป็นจุดสนใจมากที่สุด และก็สร้างความสับสนมากที่สุดด้วย จนทำให้ทุกคนลืมมองข้อเท็จจริงทั้งหมดไป

บทเรียนจากกรณีนี้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าพวกเราเป็นผู้สื่อสารที่ไม่ค่อยดีนัก ไม่สามารถสื่อได้ชัดเจนว่าทำไมเราถึงต้องเปลี่ยนกลยุทธ์แบบนี้

ผมรู้ดีว่าข่าวนี้สร้างความผิดหวังให้กับชุมชนนักพัฒนา Flash และผมอยากใช้โอกาสนี้กล่าวคำขอโทษ เราสื่อสารว่าเราจะ "ทำอะไร" ได้ชัดเจน แต่เราไม่ได้ใส่ใจที่จะอธิบายให้ทุกคนเข้าใจมากพอว่า "ทำไม" ถึงทำเช่นนี้

ดังนั้นได้โปรด อดทนอ่านคำชี้แจงที่แสนจะยาวของผมนี้ ผมต้องการอธิบายว่าพวกเราได้หารือกันถึงบทบาทของ Flash บนเว็บ (โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสัมพันธ์ของ Flash กับ HTML5) อย่างไรบ้าง

อย่างแรก ผมต้องบอกให้ชัดเจนว่า เราจะยังทำ AIR เพื่อแอพบนมือถือต่อไป เราเห็นจำนวนแอพมือถือที่สร้างด้วย AIR มากขึ้นเรื่อยๆ แต่สิ่งที่เราจะหยุดคือการพัฒนา Flash Player บนอุปกรณ์พกพา (เราจะออกรุ่นแก้บั๊กและแก้ปัญหาความปลอดภัยให้กับฮาร์ดแวร์ที่มีอยู่แล้ว และจะยังเปิดให้ดาวน์โหลด Player รุ่นปัจจุบันต่อ)

ในขณะเดียวกันเราก็เพิ่มการลงทุนใน HTML5 ซึ่งผมจะไม่ขอลงรายละเอียดมากในตอนนี้ แต่โดยสรุปคือเราจะโยกย้ายทรัพยากรของเราจาก Flash ไปยัง HTML5

การตัดสินใจหยุดพัฒนา Flash Player Plugin สำหรับเบราว์เซอร์มือถือ เป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงยุทธศาสตร์ครั้งใหญ่ของ Adobe ซึ่งจะรวมถึงการเน้นไปที่ HTML5 และ Adobe Creative Cloud ด้วย ผมจะไม่ลงรายละเอียดเรื่องนี้แต่จะโพสในภายหลัง คุณสามารถดูข้อมูลเกี่ยวกับยุทธศาสตร์ของ Adobe จากการประชุมนักวิเคราะห์ทางการเงิน (วิดีโอ, บทสรุปความ) เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา

ทำไม Adobe จึงตัดสินใจหยุดพัฒนา Flash Player สำหรับเบราว์เซอร์บนมือถือ

การตัดสินใจที่จะหยุดการพัฒนาของFlash Player สำหรับเบราว์เซอร์มือถือที่ไม่ใช่เป็นการตัดสินใจที่ง่าย แต่สุดท้าย มีปัจจัยหลายอย่างบ่งชี้ว่าการทุ่มเททรัพยากรเพื่อที่จะพัฒนา Flash ต่อไปนั้นไม่คุ้มค่า

Flash Player บนมือถือไม่แพร่หลายในระดับเดียวกับเดสก์ท็อป

มันควรจะไปได้สวย แต่เนื่องจากปัญหา fragmentation ของตลาดมือถือ และปัญหาว่าผู้นำของตลาดมือถือรายหนึ่ง (Apple iOS) ไม่อนุญาตให้ Flash Player ทำงานบนเบราว์เซอร์ของตัวเอง สองปัจจัยนี้ทำให้  Flash Player บนมือถือไม่แพร่หลายเหมือนบนเดสก์ท็อป

นี่แปลว่าถ้าคุณต้องการใช้ Flash Platform สร้างประสบการณ์เว็บที่หรูหราให้กับผู้ใช้ คุณจะต้องพัฒนาทั้ง Flash และ HTML5 เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น

นอกจากนี้ ระบบปฏิบัติการมือถือสมัยใหม่รองรับ HTML5 เป็นอย่างดี มันจึงเหมาะสมกว่าที่จะสร้างโซลูชันที่เป็น HTML5 แทน Flash (ยกเว้นต้องการโซลูชันวิดีโอในระดับสูง) ดังนั้น HTML5 เป็นทางเลือกที่เหมาะสม ถ้าหากคุณต้องการสร้างเว็บที่ทำงานได้บนอุปกรณ์พกพาทุกชนิด

ผมขอย้ำอีกรอบ ไม่ว่าเราจะพยายามกันหนักแค่ไหน Flash Player จะไม่มีวันได้ไปอยู่บน iOS ในอนาคตอันใกล้นี้

ความนิยมของHTML5 บนมือถือ

HTML5 ได้รับการสนับสนุนที่แข็งแกร่งมากบนมือถือและแท็ปเล็ต จริงๆ แล้วต้องบอกว่าอัตราความแพร่หลายของมันมีระดับเดียวกับ Flash Player บนเดสก์ท็อปด้วยซ้ำ

ถึงแม้ประสิทธิภาพและรูปแบบการรองรับของ HTML5 จะยังไม่สม่ำเสมอบนอุปกรณ์แต่ละชนิด แต่มันก็พัฒนาขึ้นด้วยอัตราที่น่าตกใจ (ลองเทียบประสิทธิภาพของ Canvas ระหว่าง iOS 4 และ 5 ดูสิ)

สมาร์ทโฟนและแท็ปเล็ตรุ่นใหม่ๆ (นับตั้งแต่ iPhone รุ่นแรก) เพิ่งเกิดมาไม่กี่ปี ดังนั้นเอนจินการแสดงผล (ส่วนใหญ่เป็น WebKit) จึงค่อนข้างใหม่และทันสมัย ผลลัพธ์คือคุณไม่จำเป็นต้องไปวุ่นวายกับการพัฒนา "เผื่อ" สำหรับเบราว์เซอร์รุ่นเก่าดึกดำบรรพ์เหมือนอย่างที่ต้องทำกับการทำเว็บบนเดสก์ท็อป

บนอุปกรณ์พกพา HTML5 มีความนิยมระดับเดียวกับ Flash Player บนเดสก์ท็อป มันจึงเป็นเทคโนโลยีที่ดีที่สุดในการสร้างเนื้อหาบนมือถือแบบข้ามแพลตฟอร์ม

เป้าหมายของพวกเราคือทำให้ Flash Player บนมือถือได้รับความนิยมในระดับเดียวกันนี้ให้ได้ แต่สุดท้ายแล้วมันก็ล้มเหลว ความฝันของพวกเราจะไม่มีวันเป็นจริง

พฤติกรรมของผู้ใช้ที่ต่างกันบนอุปกรณ์มือถือและเดสก์ทอป

เมื่ออยู่บนเดสก์ท็อป ผู้ใช้จะบริโภคเนื้อหา (เช่น เกมและแอพพลิเคชัน) ผ่านทางเบราว์เซอร์ หรือการติดตั้งโปรแกรมแบบ native

แต่บนอุปกรณ์พกพา ผู้ใช้มักจะมองหา "แอพ" สำหรับเนื้อหานั้นๆ เพียงอย่างเดียว และแพลตฟอร์มมือถือก็มีช่องทางร้านค้า (Apple App Store หรือ Android Market) ที่ช่วยให้ผู้ใช้เข้าถึงเนื้อหาชนิดใหม่ๆ ได้ง่ายมาก

ผู้ใช้มือถือไม่ค่อยเข้าเว็บเพื่อเสพเนื้อหา rich content จำพวกเกมและแอพมากนัก นั่นเป็นเพราะ

• ความแตกต่างของขนาดหน้าจอ และรูปแบบการใช้งานระหว่างมือถือและคอมพิวเตอร์
• การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตบนมือถือช้า และมีราคาแพง พอเน็ตช้า ทำให้บางครั้งการโหลดเนื้อหาแบบ rich content แบบ on demand แทบจะเป็นไปไม่ได้เลย
• แอพพลิเคชัน สามารถผนวกเข้ากับอุปกรณ์มือถือได้ดีกว่าเว็บไซต์
• App Store ลดความยุ่งยากของการค้นหา rich content

เมื่อผู้ใช้ต้องการเล่นเกมบนโทรศัพท์มือถือ พวกเขาจะหันไปมองที่ร้านขายแอพบนมือถือของเขา การค้นพบเนื้อหาใหม่ๆ และติดตั้งลงในเครื่องทำได้ง่ายมาก แถมเนื้อหาเหล่านี้ยังใช้งานได้เสมอไม่ว่าจะต่ออินเทอร์เน็ตหรือไม่

เมื่อผู้ใช้นิยมบริโภคเนื้อหาผ่านแอพมือถือ นั่นแปลว่าผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องมี Flash Player บนมือถืออย่างที่เคยจำเป็นต้องมีบนเดสก์ท็อป

scalability ของการพัฒนาปลั๊กอินสำหรับเบราว์เซอร์มือถือ

การพัฒนาโปรแกรม Flash Player บนมือถือต้องใช้ทรัพยากรมากกว่าที่เราคาดการณ์ไว้

เมื่อครั้งที่เราสร้าง Flash Player สำหรับเดสก์ท็อป เราพบว่า API ของปลั๊กอินที่เบราว์เซอร์เตรียมไว้ให้นั้นชัดเจน ถึงแม้เราจะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับผู้ผลิตเบราว์เซอร์ทั้งหมด  (รวมถึง Google, Apple, Firefox, Microsoft) แต่สุดท้ายแล้ว ทุกสิ่งที่เราพัฒนาก็อยู่บน API ที่มีอยู่แล้วทั้งสิ้น

แต่บนมือถือ เรากลับต้องทำงานอย่างใกล้ชิดกับวิศวกรของบริษัทอื่น ใน หลายระดับ ได้แก่

• ผู้ผลิตระบบปฏิบัติการ (เช่น Google  และ RIM)
• ผู้ผลิตฮาร์ดแวร์ (เช่น ซัมซุง และ โมโตโรลา)
• ผู้ผลิตส่วนประกอบ (เช่น NVIDIA)

นอกจากเราจะต้องมีความสัมพันธ์ที่ดีกับทุกภาคส่วน เรายังต้องทำงานกับความแตกต่างหลากหลายของฮาร์แวร์ ระบบปฏิบัติการ และส่วนประกอบต่างๆ ซึ่งกินทรัพยากรของเรามาก

ทุกครั้งที่มีอุปกรณ์ใหม่ๆ เบราว์เซอร์และระบบปฏิบัติการรุ่นใหม่ [ซึ่งเปิดตัวถี่มากกว่าบนเดสก์ท็อป - ผู้แปล] เราจะต้องใช้ทรัพยากรในการพัฒนา ทดสอบ และดูแล Flash Player เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ สิ่งเหล่านี้ทำให้เราตระหนักว่าการขยายตัวเพื่อรองรับอุปกรณ์ใหม่ๆ เป็นเรื่องยาก

ผมได้รับคำถามว่ากรณีของ AIR ต่างจาก Flash Player อย่างไรบ้าง คำตอบคือ AIR มีความแตกต่างจาก Flash บางประการที่ทำให้ AIR ต้องการทรัพยากรน้อยกว่า เช่น API ที่ชัดเจน และการที่ไม่ต้องคำนึงถึงความแตกต่างของเบราว์เซอร์ต่างยี่ห้อ

สุดท้ายแล้ว นักพัฒนาเลือกสร้างแอพที่ประสบความสำเร็จบน AIR จึงทำให้เรารู้สึกว่าคุ้มค่าที่จะลงทุนพัฒนามันต่อไป

การย้ายทรัพยากรจาก Flash ไปยัง HTML5

ประเด็นสุดท้าย เราตัดสินใจปรับสัดส่วนทรัพยากรที่เราจะทุ่มเทให้ Flash และ HTML5 เสียใหม่ เพราะ HTML ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นทั้งบนเดสก์ท็อปและมือถือ

การหยุดพัฒนา Flash Player บนมือถือจะทำให้เราย้ายทรัพยากรไปพัฒนา HTML5 (ไม่ว่าจะเป็นเครื่องมือ เฟรมเวิร์ค หรือเบราว์เซอร์) ได้มากขึ้น

ผมเข้าใจว่าทุกคนอาจไม่เห็นด้วยทั้งหมดของข้อสรุปดังกล่าวข้างต้น แต่ด้วยเหตุผลที่กล่าวมา รวมกับความซับซ้อนและค่าใช้จ่ายของการพัฒนา Flash Player บนมือถือ ทำให้เราต้องตัดสินใจว่าการพัฒนาต่อไปถือเป็นการการใช้ทรัพยากรของเราอย่างไม่คุ้มค่า

แล้วอะไรจะเกิดขึ้นกับ Flash Platform?

ถึงแม้จะมีเสียงไม่พอใจต่อการตัดสินใจของเราในการหยุดพัฒนา Flash Player บนมือถือ แต่สิ่งที่ผมคิดว่าทุกคนกังวลคือ อนาคตของ Flash Platform ในภาพรวมต่างหาก เช่น เราจะหยุดพัฒนา Flash หรือไม่? Flash ตายแล้วจริงๆ น่ะหรอ?

ผมขอประกาศให้ชัดเจนอีกครั้งว่า Flash ยังไม่ตาย เพียงแต่บทบาทของมันได้เปลี่ยนไปจากเดิม แต่มันก็ยังมีบทบาทสำคัญทั้งบนเว็บและโทรศัพท์มือถืออยู่ดี

Adobe AIR

เราจะพัฒนา Adobe AIR ทั้งบน Desktop และบนมือถือต่อไป มิหนำซ้ำ เราเห็นความแพร่หลายของ AIR ในการสร้างแอพมือถือ และมีแอพดังๆ หลายตัวที่สร้างด้วย AIR ตัวอย่างล่าสุดได้แก่  Machinarium , Watch ESPN และแอพที่ผมชอบเป็นการส่วนตัวคือ tweet hunt

Flash Player บนเบราว์เซอร์เดสก์ท็อป

เรารู้สึกว่า Flash จะยังคงมีบทบาทที่สำคัญมากต่อ "เว็บ" ในระดับที่ไม่มีใครทำได้เท่า ดังนั้น เราจะยังพัฒนา Flash Player บนเดส์ท็อปต่อไป และกำลังสร้าง Flash Player รุ่นหน้าด้วยความกระตือรือร้น

แน่นอนว่าการเจริญเติบโตของ HTML5 ทำให้บทบาทของ Flash ในอนาคตต้องเปลี่ยนไป ในอนาคตอันใกล้ Flash จะโดดเด่นมากสำหรับการเล่นวิดีโอระดับสูง และการเล่นเกมที่กราฟิกสวยงาม เราจึงโฟกัส Flash Player ให้ครอบครองพื้นที่เหล่านี้

ฟีเจอร์บางส่วนที่เรากำลังพัฒนาให้ Flash Player มีดังนี้

• Mouse Lock Support [ทุกวันนี้ เมื่อเล่นเกม Flash เมาส์ออกนอกพื้นที่ Flash จะเล่นไม่ได้ ลองนึกถึงเกมเคาเตอร์สไตรค์ ที่ต้องขยับเมาส์ตลอดเวลา - ผู้แปล]
• ActionScript Workers / Concurrency APIs
• Telemetry / Monocle Support
• Audio API improvements, especially for better handling of low latency audio
• New Datatypes for ActionScript 3

นอกจากนี้เรากำลังเปลี่ยนแปลงสถาปัตยกรรมของ Flash ครั้งใหญ่ มันเป็นโครงการระยะยาวที่จะเกิดประโยชน์ต่อ Flash Player (และนักพัฒนา) ในอนาคตข้างหน้า ตอนนี้แผนการยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น และเราจะประกาศเรื่องนี้ในอนาคต

Adobe Flex

ผมรู้ว่ามีอีกหลายคนที่อยากถามเกี่ยวกับ Flex ผมกำลังเขียนบล็อกใหม่ เพื่อเรื่องนี้โดยเฉพาะ

สำหรับการอัพเดท Flex สามารถติดตามได้ที่นี่

Flash Professional

ผมเขียนเรื่อง Flash Professional ไว้ในบล็อกของเมื่อวานนี้ ดังนั้นจะไม่ขอพูดถึงรายละเอียด แต่อย่างที่บอกไปเมื่อวานว่าเรากำลังสร้าง Flash Professional รุ่นใหม่ และมีแผนการพัฒนามันอย่างต่อเนื่องในระยะยาว

HTML5 กับ Flash

สุดท้ายนี้ ผมต้องการจะเอ่ยอะไรสักอย่างที่ผมรู้สึกเกี่ยวกับ Flash และ HTML5

ในตอนแรกสุด บทบาทของ Flash คือการสร้างสิ่งที่เทคโนโลยีอื่นทำไม่ได้บนเว็บ ในอดีตที่ผ่านมา สิ่งที่ว่าได้แก่ ภาพเคลื่อนไหว, กราฟิกเวกเตอร์, เสียง, วิดีโอ, เว็บแคม, ไมโครโฟน และอื่น ๆ

ด้วยความนิยมและความแพร่หลายของ Flash ทำให้มันเหมาะสมแก่การเพิ่มฟีเจอร์ใหม่ๆ ให้กับเว็บในภาพรวม

สิ่งที่เราเห็นตลอดมาคือฟีเจอร์จาก Flash ถูกเพิ่มเข้าไปในเบราว์เซอร์ในภายหลัง จากนั้น Flashจะเพิ่มฟีเจอร์ใหม่ และวัฏจักรนี้จะเกิดขึ้นซ้ำๆ ซึ่งผมก็คิดว่ามันจะเป็นเช่นนี้ต่อไปอีก

ปรากฏการณ์นี้เป็นสิ่งผลดีต่อผู้ใช้ (ที่ได้บริโภค rich content ก่อนใคร) เป็นผลดีต่อ Adobe (ที่ได้ขายเครื่องมือและเทคโนโลยี) และเป็นผลดีต่อผู้ผลิตเบราว์เซอร์ (ที่ Flash สามารถพิสูจน์ให้เห็นว่าฟีเจอร์ต่างๆ ใช้งานได้จริง)

นี่คือสิ่งสำคัญ ถ้าหากฟีเจอร์ของ Flash ประสบความสำเร็จเมื่อไร มันจะถูกรวมเข้ากับเบราว์เซอร์ ซึ่งผู้ใช้จะใช้มันผ่านเบราว์เซอร์แทน ไม่ใช่ Flash

การแข่งขันของวงการเบราว์เซอร์ที่กลับมาอีกครั้ง และผลของมันคือการเพิ่มความสามารถ HTML5 ลงในเบราว์เซอร์อย่างรวดเร็ว ทำให้
จำนวนของสิ่งที่เป็นไปได้ในเบราว์เซอร์เพิ่มขึ้นตามไปด้วย ฟีเจอร์เหล่านี้ซ้อนทับกับสิ่งที่เคยมีเฉพาะใน Flash Player เท่านั้น

ถึงแม้จะต้องใช้เวลาอีกสักระยะกว่าที่ฟีเจอร์ใน HTML5/CSS3 จะได้รับการยอมรับในวงกว้างเช่นเดียวกับ Flash Player ในปัจจุบัน แต่แนวโน้มก็ชัดเจนว่า สิ่งที่เคยทำได้ใน Flash ในอดีต กำลังทำได้ใน HTML5/CSS3 ผ่านเบราว์เซอร์โดยตรงมากขึ้นเรื่อยๆ

ผมคิดว่ามันสำคัญมากพอที่ผมจะพูดย้ำอีกครั้ง

สิ่งที่เคยทำได้ใน Flash ในอดีต กำลังทำได้ใน HTML5/CSS3 ผ่านเบราว์เซอร์โดยตรงมากขึ้นเรื่อยๆ

ผมรู้ว่าฟังดูน่ากลัวสำหรับคนที่มีอาชีพด้าน Flash ผมเข้าใจเรื่องนี้ดีมากเลยด้วย แต่ผมก็คิดว่านี่เป็นโอกาสที่ยิ่งใหญ่ของชุมชนนักพัฒนา Flash เช่นกัน

ยิ่งเบราว์เซอร์รองรับ rich content และกราฟิกเคลื่อนไหวดีขึ้นเท่าไร ตลาดก็ยิ่งต้องการดีไซเนอร์และนักพัฒนาที่มีประสบการณ์ทำงานกับกราฟิกเคลื่อนไหวบนเว็บมากขึ้นเท่านั้น

ชุมชนนักพัฒนา Flash ทำงานประเภทนี้มาเป็นสิบปีแล้ว และมีความสามารถเหลือเฟือกับงานแบบเดียวกันบนเบราว์เซอร์ ผมไม่คิดว่านี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่งานกราฟิกบน HTML5 ทุกวันนี้ เป็นสิ่งที่นักพัฒนาและเอเยนซี่ด้าน Flash มีประสบการณ์กับมันมาแล้ว (ตัวอย่างเช่น Grant Skinner, Branden Hall, Big Spaceship)

ผมไม่ได้บอกว่าเราควรสร้างเนื้อหาด้วย HTML5 เพราะคุณควรต้องดูพื้นฐานของแต่ละโครงการ และพิจารณาจากต้นทุนการพัฒนา แพลตฟอร์มเป้าหมาย และประสบการณ์ของผู้ใช้ต่างหาก ลูกค้าจะถามถึง HTML5 แน่นอน และคุณก็ควรเตรียมตัวให้พร้อมต่อความต้องการของลูกค้า ไม่ว่าจะใช้เทคโนโลบีแบบไหน

ในที่สุดก็เขียนจบ มันยาวกว่าที่ผมคิดไว้เสียอีก แต่ผมอยากจะแบ่งปันสิ่งที่อยู่ในหัวของผมใน 2-3 วันที่ผ่านมา

ผมขอบอกอีกครั้งว่า ผมเข้าใจพวกคุณที่กังวลต่อสิ่งที่เราสื่อออกไปไม่ชัดเจนแต่แรก ตอนนี้ผมทราบดีแล้วว่าเราไม่เคยสื่อสารและมุมมองของเราต่อ Flash ให้ชัดเจนอย่างที่ควรจะทำ

ข้อมูลจาก: Mike Chambers - Clarifications on Flash Player for Mobile Browsers, the Flash Platform, and the Future of Flash

โพสครั้งแรกที่: http://howdoflash.com/?p=98