ช่วงหลังมานี้ ซอฟต์แวร์สอดแนม-ตามรอยที่เรียกว่า stalkerware หรือ spouseware ซึ่งมักใช้ในการติดตามพฤติกรรมของคู่รัก สามี/ภรรยา บุตรหลาน พนักงานในองค์กร ฯลฯ กำลังได้รับความนิยมมากขึ้น ซอฟต์แวร์กลุ่มนี้ถูกเรียกว่า legal spyware คือเป็นสปายแวร์ที่ถูกกฎหมาย (เพราะเป็นการใช้งานกับคนในครอบครัวกันเอง หรืออาจบอกว่ามันคือ parental control แทน) แม้ไม่ถูกต้องในเชิงจริยธรรม (ผู้ถูกติดตามไม่ทราบว่าถูกติดตั้งซอฟต์แวร์นี้)

ในทางเทคนิค stalkerware มีพฤติกรรมคล้ายกับสปายแวร์ (แอบฝังในเครื่อง แอบส่งข้อมูลกลับ) แต่จัดการได้ยากกว่า เพราะอยู่ในพื้นที่สีเทา ที่พูดได้ไม่เต็มปากกว่า "ประสงค์ร้าย" (malicious) แถมหากซอฟต์แวร์แอนตี้ไวรัสตรวจพบแล้วลบออก ผู้ที่ถูกติดตามก็อาจมีปัญหาในเชิงสังคม (ทะเลาะกับแฟน หรือนายจ้างไล่ออก) ทำให้บริษัทแอนตี้ไวรัสเองก็ไม่แน่ใจว่าควรรับมืออย่างไร

ปัจจุบันซอฟต์แวร์ stalkerware แทบไม่มีให้ดาวน์โหลดผ่าน Google Play Store โดยตรงแล้ว เพราะทำผิดนโยบายของกูเกิล (แต่แอพกลุ่ม parental control แบบเปิดเผยยังมีให้ใช้งานตามปกติ) ทำให้ผู้ที่ต้องการติดตั้ง stalkerware เพื่อตามสืบคู่รักหรือพนักงาน ต้องใช้วิธีติดตั้งนอก Play Store ซึ่งก็มีความเสี่ยงเรื่องความปลอดภัย และการถูกนำข้อมูลส่วนตัวไปเผยแพร่อีกต่อหนึ่งด้วย (เรียกว่าตั้งใจสอดแนมเอง แต่โดนคนอื่นสอดแนมอีกชั้น)

ล่าสุดกลุ่มบริษัทแอนตี้ไวรัสหลายราย เช่น Kaspersky, Avira, NortonLifeLock (Symantec เดิม), Malwarebytes, G DATA ร่วมกับองค์กรไม่หวังผลกำไรอย่าง Electronic Frontier Foundation (EFF) และเครือข่ายต่อต้านความรุนแรงในครอบครัว European Network for the Work with Perpetrators of Domestic Violence กับ National Network to End Domestic Violence จึงร่วมกันตั้งกลุ่ม Coalition Against Stalkerware เพื่อแก้ปัญหานี้

เป้าหมายหลักของกลุ่ม Coalition Against Stalkerware มีทั้งการหาโซลูชันทางเทคนิคเพื่อจัดการ stalkerware ร่วมกัน และสร้างความตระหนักรู้ในหมู่ผู้ใช้งานว่าอาจโดนฝัง Stalkerware โดยไม่รู้ตัว รวมถึงเปิดรับพาร์ทเนอร์รายอื่นๆ เพื่อเข้าร่วมผนึกกำลังแก้ปัญหานี้

ที่มา - Kaspersky, ZDNet ภาพจาก Kaspersky