ช้ากว่ากำหนดการไปเยอะสำหรับ Longhorn วินโดว์แห่งอนาคต กำหนดการล่าสุดคือ ออกตัวทดสอบในปี 2005 และตัวจริงภายในครึ่งแรกของปี 2006 แต่ไมโครซอพท์ก็ออกมาประกาศว่า จะยอมตัด WinFS ออกไปซะแล้ว

ฟีเจอร์หลักๆ ใน Longhorn มีสามอย่างหลักๆ ดังนี้

• WinFS ไฟล์ซิสเต็มแบบใหม่แทน NTFS เดิม WinFS จะนำเสนอความสามารถในการ "ค้นหา" ไฟล์จาก metadata ซึ่งพัฒนาไปมากจากการแข่งขันกันของเสิร์ชเอ็นจินบนอินเทอร์เน็ต WinFS จะปฎิวัติระบบไฟล์แบบโครงสร้างต้นไม้ (หรือไฮราคี) แบบเดิมที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้ไป ในอนาคต ผู้ใช้สั่งเซฟไฟล์แค่เพียงชื่อหรือคีย์เวิร์ด ไม่ต้องสนใจที่อยู่ เวลาเรียกใช้งานก็สั่งค้นหาเอาก็เพียงพอแล้ว คู่แข่งของ WinFS คือ Spotlight ของ Mac OS X 10.4 Tiger และ Gnome Storage และ KDE ตัวต่อไป (3.4 หรือ 4.0)
• Avalon เป็นส่วนจัดการการแสดงผลแบบใหม่ ที่ใช้ความสามารถของการ์ดสามมิติ ทำให้ใช้เทคนิคทางด้านกราฟฟิคอย่าง transparent (โปร่งใส) หรือ alpha blending (โปร่งแสงแล้วเชด อธิบายลำบากแฮะ) ได้ทันที ถ้าคิดไม่ออกลองไปเล่น Mac OS X ตอนนี้ดูครับ คล้ายๆ อย่างนั้นแหละ Avalon เป็นก้าวต่อไปสำหรับระบบเดสก์ท็อปในโลกอนาคต คู่แข่งคือ Quartz Extreme ของ Mac OS X และหลายๆ โครงการของ Freedesktop.org สำหรับลินุกซ์ เช่น Cairo นอกจากนี้ยังใช้การเขียน GUI แบบใหม่ที่ใช้ XML บรรยายโครงสร้างของหน้าต่าง (พวกตำแหน่งการวางปุ่ม) ภาษาใหม่นี้เรียกว่า XAML แนวคิดที่คล้ายๆ กันนี้ใช้อยู่ในโครงการ Mozilla (ภาษา XUL)
• Indigo เป็นสิ่งที่จะทำให้แนวคิด Web Service เป็นความจริง Indigo จะเป็นโครงสร้างในการติดต่อสื่อสารกันระหว่าง Service ต่างๆ

เมื่อ Longhorn ล่าช้า ทางเลือกของไมโครซอพท์มีสองอย่าง คือ เลื่อนการวางจำหน่าย Longhorn ออกไปอีก หรือไม่ก็ยอมตัดบางส่วนออก เพื่อรักษากำหนดการเดิม จากข่าวของ CNET : Microsoft overhauls Longhorn plans ไมโครซอพท์เลือกอย่างหลัง และฟีเจอร์ที่จะโดนตัดออกไปคือ WinFS ครับ ไมโครซอพท์ให้เหตุผลว่าเลือกที่จะเน้นฟีเจอร์ที่ลูกค้าต้องการ (Avalon, Indigo) ก่อน แต่ผมคิดว่าอีกสาเหตุหนึ่งคือ WinFs เป็นแนวคิดใหม่ และยุ่งยากในการพัฒนาจริงพอสมควร ไมโครซอพท์เลยตัดสินใจที่จะเลื่อนออกไปก่อน อาจจะปรากฎใน Longhorn SP1 หรือชื่ออื่นที่ต่างจากนั้น โดย WinFS จะยังมีให้ใช้เป็นแบบเบต้าใน Longhorn (ไม่เปิดโดย default แต่ลองเล่นได้) นอกจากนั้นบางส่วนของ Avalon และ Indigo จะนำมาใส่ใน Windows XP (คาดว่านับเป็น Service Pack3) และ Windows 2003 ก่อนด้วย

สาเหตุที่ไมโครซอพท์เลือกตัดทิ้งแทนเลื่อน ก็คงเป็นลินุกซ์ที่กำลังโตวันโตคืนล่ะครับ ถ้าเลื่อน Longhorn ออกไปอีกเป็นปี 2007 ช่วงว่าง 3-4 ปีจากนี้ไปจนถึงปี 2007 ก็คงไม่มีอะไรสำคัญๆ ออกมาคั่น ถ้าปล่อยไว้นาน ก็จะเสียตลาดให้กับลินุกซ์ได้ จึงต้องแบ่งเป็นออกรุ่นเล็กๆ หลายรุ่นออกมาคั่นเวลาน่าจะดีกว่า (อันนี้ไปตรงกับแนวคิดของโอเพ่นซอร์ส ที่ว่าออกบ่อยๆ :P)

ลินุกซ์ที่น่าจับตามองที่สุดในตอนนี้ เห็นจะเป็นโครงการ Sundance ของ Novell หรือชื่อเป็นทางการว่า Novell SUSE 10 ซึ่งเป็นผลลัพธ์จากการเข้าซื้อ SUSE และ Ximian ไปในปี 2003 นั่นเอง กำหนดออกสิ้นปีนี้ถึงต้นปีหน้าครับ