เมื่อวันที่ 15.11.2006 ผมได้มีโอกาสได้เข้าไปร่วมงาน "เสวนาอนาคตโอเพนซอร์ซฯ" ซึ่งก็ได้เห็นบรรยากาศที่เป็นมิตรของทุกๆ คนเหมือนอย่างที่ผ่านๆ มาหลายครั้ง เป็นชุมชนที่น่ารักครับ และอยากจะเห็นชุมชนวิชาชีพอื่นๆ สามารถประยุกต์เอา model ทางสังคมแบบนี้ไปใช้บ้าง ผมว่ามันน่าอบอุ่นดี

อย่างไรก็ตาม ในแง่ของธุรกิจที่หลายๆ คนพยายามที่จะเอ่ยถึงแล้ว ผมยังมองว่าชุมชน open source ของไทย ยังขาด focus ที่ชัดเจน อาจจะเพราะโลกของ open source ได้เปิดทางที่กว้างมากๆ ให้กับทุกๆ คน ทำให้แนวทางในการพัฒนาหลายๆ อย่าง ไม่ได้มุ่งไปที่จุดใดจุดหนึ่งอย่างจริงจัง และทำให้ความพยายามหลายๆ อย่าง ดูจะขาดแคลนพลังขับเคลื่อนไปอย่างน่าเสียดาย

ณ เวลานี้ ผมเชื่อว่า Linux สามารถที่จะมีหลักยืนที่ค่อนข้างจะมั่นคงในด้านของ server แล้ว แต่ก็ดูเหมือน developer ส่วนใหญ่ในแวดวงของ Linux ยังพยายามที่ทำอะไรบางอย่างตรงจุดนั้นให้ "สมบูรณ์แบบ" มากขึ้น ... ซึ่งเป็นทิศทางที่ไม่ได้มุ่งไปสู่กลุ่มเป้าหมายหลักคือ user เลย และถึงแม้ว่าจะมีบางคนที่พยายามมุ่งเน้นอยู่บ้าง แต่ก็ยังไม่มีพลังที่เพียงพอ เพราะกลุ่ม user ที่หลายคนมุ่งเน้นอยู่นั้น เป็นกลุ่มของ user ที่ไม่มีความพร้อมที่จะ "ใช้จ่าย" ใดๆ อย่างเป็นกอบเป็นกำ อันจะช่วยให้สังคม open source มีทุนทรัพย์ที่มากพอแก่การพัฒนาในขั้นต่อๆ ไป ... กลุ่ม user ที่ผมกำลังอยากจะเห็นการเปลี่ยนแปลงจริงๆ ก็คือ "กลุ่ม user ที่เป็นองค์กรธุรกิจ" !!!

เราจำเป็นต้องยอมรับความจริงด้วยว่า Linux อาจจะมีความพร้อมมากๆ ในความเห็นของ hackers หรือ developers และอาจจะรวมไปถึง users ซนๆ กลุ่มหนึ่ง ... แต่สำหรับ users ทั่วๆ ไปในองค์กรต่างๆ ที่มีปริมาณมากมายมหาศาลนั้น (และเป็นพวก techno-phobia เต็มขั้นด้วย) Linux ยังไม่สามารถเข้าไปสะกิดอารมณ์ร่วมของพวกเขาเหล่านั้นได้เลย ... เพราะ Linux ยังขาด applications พื้นฐานของการปฏิบัติงานประจำวัน ... ผมไม่ได้หมายถึง OpenOffice, Firefox, Thunderbird, หรือ software ประเภท graphic และ entertainment ต่างๆ ... ซึ่งหลายคนเชื่อว่าสิ่งเหล่านั้นมีมากเกินกว่าความพอเพียงแล้วในโลกของ Linux ... แต่ความจริงก็คือ "ผิด" !!!

องค์กรหลายแห่งยังแช่เย็นตัวเองอยู่กับ MS-Windows98, MS-WindowsME ด้วยซ้ำ ... ไม่ใช่เพราะมันมีบางอย่างที่สมบูรณ์กว่า ไม่ใช่เพราะมันมีบางอย่างที่น่าประทับใจ ไม่ใช่เพราะพวกเขาไม่สามารถจัดซื้อจัดหา MS-Windows ที่ใหม่กว่านั้น ... แต่เพราะมันมีสภาพแวดล้อมบางอย่างที่ application หลักของพวกเขาต้องการ ... MS-DOS พร้อม Thai Drivers ... มันคือสภาพแวดล้อมที่ MS-Windows ตัวใหม่ๆ ไม่มี เช่นเดียวกับที่ MacOS ไม่เคยมี (ซึ่งคือเหตุผลที่ MacOS ไม่สามารถยึดครองตลาดองค์กรในประเทศไทยมาโดยตลอด) ... และ Linux ก็ไม่มีเหมือนกัน ... software ชุดสำนักงานที่เรียกกันว่า Office นั้น ถูกใช้งานแค่แทนเครื่องพิมพ์ดีดไฟฟ้า กับทำตารางคำนวณที่ใช้เพียง function SUM เกือบ 100% ... การเปลี่ยนไปใช้ชุด Office ตัวไหนๆ จึงไม่ใช่ปัญหาใหญ่ ... เพราะชุด "สำนักงาน" จริงๆ ขององค์กรขนาด SMEs คือ "โปรแกรมบัญชี" ซึ่งเป็น software ที่จะถูกเปิดใช้งานเกินกว่า 70% ของเวลาทั้งหมด !!! ... หาก Linux มีโปรแกรมบัญชีที่ดีในระดับที่สามารถใช้งานได้ "แค่เหมือน" กับตัวเดิมๆ ที่องค์กรต่างๆ เหล่านั้นใช้กันมานานกว่า 20 ปี ... เมื่อนั้น users กลุ่มใหญ่กลุ่มนี้ จึงจะเริ่มมองว่า OpenOffice ใช้ได้, Firefox ใช้ได้, Thunderbird ใช้ได้ และอื่นๆ ถึงจะตามมา ... ลำพังแค่ OS อย่างเดียว กับการ bundle เอา software เก่งๆ อีกหลายกระบุงเข้าไปยัดใส่มือ users นั้น มันไม่ได้ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใดๆ ได้เลย ... เราจะให้พวกเขาใช้ software ตัวไหนมาทำบัญชีส่งสรรพากร? ใช้ software ตัวไหนมาเก็บ report จากฐานข้อมูลของพวกเขา เพื่อใช้มันประกอบธุรกิจต่อๆ ไป? ... นี่ต่างหากคือคำถามที่ชุมชน open source ต้องถาม และหาคำตอบออกมาให้ได้ !!!