phisite's blog

วิกิพีเดียกำลังดำเนินการเพื่อความเข้ากันได้กับครีเอทีฟคอมมอนส์

2007-12-04T22:53:13+07:00

เรื่องหนึ่งที่ถกเถียงกันในประชาคมวิกิพีเดีย คือเรื่องสัญญาอนุญาต กล่าวคือนับตั้งแต่เริ่มโครงการวิกิพีเดียเป็นต้นมา ผู้ก่อตั้งต้องการให้เนื้อหาของวิกิพีเดียสามารถนำไปเผยแพร่ต่อหรือแก้ไขได้อย่างเสรี แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องการให้การนำไปเผยแพร่ต่อหรือแก้ไขนั้นยังคงความเสรีอยู่เช่นเดิม จึงได้เลือกที่จะเผยแพร่เนื้อหาข้อความทั้งหมดด้วยสัญญาอนุญาต GFDL ซึ่งออกโดย Free Software Foundation (FSF) แต่เนื่องจาก GFDL ถูกออกแบบสำหรับใช้กับคู่มือซอฟต์แวร์ ทำให้ขาดความยืดหยุ่นในการใช้กับเอกสารเพื่อการอ้างอิงออนไลน์ซึ่งมีผู้ร่วมแก้ไขเป็นจำนวนมากเช่นวิกิพีเดีย อีกทั้งในภายหลัง ได้เกิดโครงการครีเอทีฟคอมมอนส์ (CC) ขึ้น และสัญญาอนุญาตสัญญาหนึ่งที่ออกโดย CC คือ CC BY-SA นั้นสอดรับกับรูปแบบและเนื้อหาของวิกิพีเดียมากกว่า จึงได้มีความคิดที่จะโยกย้ายสัญญาอนุญาตที่ใช้กับเนื้อหาของวิกิพีเดียจาก GFDL เป็น CC BY-SA แต่ติดปัญหาที่ว่าสัญญาอนุญาตทั้งสองแบบนั้นเข้ากันไม่ได้ (incompatible) กล่าวคือตัวสัญญา GFDL รุ่นปัจจุบันนั้นไม่เอื้อให้ผู้เผยแพร่สามารถเปลี่ยนสัญญาอนุญาตของเนื้อหาที่เคยเผยแพร่ด้วย GFDL ไปเป็น CC BY-SA ได้

ด้วยเหตุนี้ มูลนิธิวิกิมีเดีย ซึ่งเป็นผู้ดำเนินการโครงการวิกิพีเดียและโครงการอื่น ๆ ในรูปแบบเดียวกัน (ต่อไปจะเรียก มูลนิธิฯ) จึงได้หารือกับ FSF, CC และองค์กรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อแก้ไขเรื่องความเข้ากันได้ระหว่าง GFDL กับ CC BY-SA ผลของการหารือคือ :

มูลนิธิฯ เห็นชอบกับข้อเสนอของ FSF ที่จะอนุญาตให้แก้ไข GFDL เพื่ออนุญาตให้เนื้อหาของโครงการเช่นวิกิพีเดีย สามารถโยกย้าย (migrate) หรือเปลี่ยนสัญญาอนุญาต (relicense) เป็น CC BY-SA ได้
หลังจากการประกาศว่าสามารถย้ายได้แล้ว มูลนิธิฯ จะดำเนินการให้มีการอภิปรายในประชาคมและการออกเสียง (vote) ก่อนที่จะตัดสินใจว่าจะโยกย้ายไปใช้ CC BY-SA หรือไม่ เหตุที่ต้องมีการอภิปรายและออกเสียงในขั้นตอนนี้ เนื่องจากผู้ที่อนุญาตให้เนื้อหาในวิกิพีเดียและโครงการอื่น ๆ ใช้สัญญาอนุญาต GFDL นั้นคือผู้เขียนเนื้อหานั้น ๆ เอง ไม่ใช่มูลนิธิฯ การเปลี่ยนสัญญาจึงไม่สามารถกระทำได้ในทันที และจะมีการเปลี่ยนสัญญาอนุญาตหรือไม่นั้นก็ขึ้นกับประชาคมเป็นสำคัญ

จิมมี เวลส์ ผู้ร่วมก่อตั้งวิกิพีเดีย และปัจจุบันเป็นคณะกรรมการมูลนิธิฯ ได้ประกาศผลของการหารือนี้ในงานเลี้ยงของ iCommons ที่จัดขึ้นในนครซานฟรานซิสโก และได้มีผู้บันทึกวิดีโอและถอดคำแถลงของเวลส์โดยละเอียดไว้แล้ว อย่างไรก็ตาม ข้อมูลในตอนแรกในบล็อกของผู้เผยแพร่ยังคลาดเคลื่อนอยู่ โดยผู้เผยแพร่ได้นำเสนอเสมือนว่าวิกิพีเดียได้เปลี่ยนสัญญาอนุญาตเป็น CC BY-SA แล้ว แต่เมื่อได้รับข้อมูลจากทั้งลอว์เรนซ์ เลสซิก ผู้ก่อตั้ง CC และมูลนิธิฯ แล้ว บล็อกข้างต้นก็ได้แก้ไขเนื้อหาให้ถูกต้องในเวลาต่อมา ข่าวนี้อาจนับได้ว่าเป็นข่าวสำคัญในวาระที่ CC จะมีอายุครบ 5 ปี ในวันที่ 15 ธันวาคมที่จะถึงนี้ด้วยครับ

ที่มา - บล็อกที่เผยแพร่วิดีโอและการถอดคำแถลง, บล็อกของลอว์เรนซ์ เลสซิก, และมูลนิธิวิกิมีเดีย

สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ไทยร่างแรกผ่านแล้ว

2007-11-27T16:22:30+07:00

หลังจากที่สำนักกฎหมายธรรมนิติและสถาบันไทยรูรัลเน็ต ได้ร่วมกันเผยแพร่ร่างสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์สำหรับประเทศไทย ฉบับรับฟังความคิดเห็น ต่อสาธารณชนแล้ว คณะทำงานได้นำข้อคิดเห็นไปปรับปรุงร่างสัญญาและได้ส่งร่างข้างต้นถึงครีเอทีฟคอมมอนส์อินเตอร์เนชันแนล (CCi) เพื่อพิจารณาเห็นชอบ

บัดนี้ CCi ได้เห็นชอบร่างสัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์ แบบยอมรับสิทธิ ไม่ใช่เพื่อการค้าและอนุญาตแบบเดียวกัน ๓.๐ ตามกฎหมายไทยแล้ว จากนี้กระบวนการจะเข้าสู่ขั้นตอนประชาพิจารณ์ โดยจะเปิดรับฟังความคิดเห็นจากสาธารณชนเป็นเวลา ๒ สัปดาห์ นอกจากนี้ ทาง CCi ยังได้เพิ่มหน้าโครงการของประเทศไทยลงในหน้าแรกของเว็บไซต์ CCi ในฐานะ Project Jurisdiction เป็นที่เรียบร้อยแล้ว ขอเชิญทุกคนร่วมพิจารณาร่างสัญญาและออกความคิดเห็นได้ที่ครีเอทีฟคอมมอนส์ประเทศไทยครับ

ที่มา - เว็บล็อกของครีเอทีฟคอมมอนส์ โดย Michelle Thorne

ทดลองติดตั้ง Moonlight บน Ubuntu 7.04

2007-07-24T06:50:30+07:00

Moonlight เป็นโครงการของทีมนักพัฒนา Mono ที่จะพัฒนาระบบทัดเทียมแบบเปิดต้นรหัส (opensource implementation) ที่เข้ากันได้กับรันไทม์ Silverlight ของไมโครซอฟท์บนแพลตฟอร์มลินุกซ์ เนื่องจากในปัจจุบัน Silverlight สนับสนุนเฉพาะแพลตฟอร์ม Windows และ Mac OS X เท่านั้น ความน่าทึ่งของโครงการนี้อย่างหนึ่งได้แก่ การที่ทีมงานสามารถพัฒนา Moonlight ให้สามารถใช้งานได้ในขั้นต้นได้ในระยะเวลาเพียง 21 วัน !

การติดตั้ง Moonlight ในขณะนี้จำเป็นต้องคอมไพล์จากต้นรหัส และต้องการ Mono 1.2.4 ในขณะที่ Mono ที่มาพร้อมกับ Ubuntu 7.04 นั้นเป็นรุ่น 1.2.3 อย่างไรก็ตามเราไม่จำเป็นต้องคอมไพล์ Mono จากต้นรหัสเองเนื่องจากมีผู้ทำแพกเกจสำหรับ Ubuntu รุ่น 7.04 ไว้ให้แล้ว

ขั้นตอนการติดตั้งที่จะกล่าวถึงต่อไป อาศัยข้อมูลจากหน้าเว็บดังต่อไปนี้ (ประสมกับการลองผิดลองถูกอีกเล็กน้อย)

ขั้นแรก เพิ่มบรรทัดข้างล่างนี้ลงในแฟ้ม

/etc/apt/sources.list
deb http://www.viraptor.info/repo feisty-custombackports contrib

จากนั้น อัปเดตทั้งแหล่งแพกแกจและตัวแพกเกจด้วยคำสั่ง

$ sudo aptitude update$ sudo aptitude dist-upgrade

เมื่ออัปเดตแล้วติดตั้งแพกเกจที่จำเป็นเบื้องต้น ได้แก่

ชุดคอมไพล์โปรแกรมและเอสวีเอ็น :

$ sudo aptitude install build-essential subversion

Mono:

$ sudo aptitude install mono libmono-dev mono-gmcs mono-mcs

GTK+:

$ sudo aptitude install libgtk2.0-dev

FFmpeg: (อาจข้ามได้ถ้าต้องการติดตั้งจากต้นรหัส)

$ sudo aptitude install libavformat-dev libswscale-dev

ALSA:

$ sudo aptitude install libasound2-dev

Mozilla: เลือกลงแพกเกจ

$ sudo aptitude install libxul-dev

หรือ

$ sudo aptitude install libnspr-dev libnss-dev firefox-dev

สร้างสารบบสำหรับต้นรหัส

$ mkdir ~/svn

ดาวน์โหลดและคอมไพล์ติดตั้ง FFmpeg (ขั้นตอนนี้อาจข้ามได้หากติดตั้ง libavformat-dev และ libswscale-dev จากแพกเกจ)

$ cd ~/svn && svn checkout svn://svn.mplayerhq.hu/ffmpeg/trunk ffmpeg
$ cd ~/svn/ffmpeg && ./configure --prefix=/usr/local && make && sudo make install

ดาวน์โหลดและคอมไพล์ติดตั้ง Olive

$ cd ~/svn && svn checkout svn://anonsvn.mono-project.com/source/trunk/olive olive
$ cd ~/svn/olive && ./configure --prefix=/usr && make && sudo make install

ขั้นตอนสุดท้าย ดาวน์โหลดและคอมไพล์ติดตั้ง Moonlight และปลั๊กอินสำหรับ Firefox

$ cd ~/svn && svn checkout svn://anonsvn.mono-project.com/source/trunk/moon moon
$ cd ~/svn/moon && ./autogen.sh --prefix=/usr && make && sudo make install && make test-plugin

ในระหว่างการคอมไพล์อาจพบว่าคอมไพเลอร์ไม่พบแฟ้มที่จำเป็นสำหรับการคอมไพล์ ให้หาแฟ้มที่ต้องการจากเว็บไซต์ค้นหาแพกเกจที่ http://packages.ubuntu.com/ จากนั้นติดตั้งแพกเกจที่มีแฟ้มดังกล่าว แล้วจึงคอมไพล์ใหม่อีกครั้ง

ทดสอบว่าปลั๊กอินใช้การได้ โดยเปิดยูอาร์แอลต่อไปนี้ด้วย Firefox

http://intertwingly.net/stories/2007/05/06/?icon=caution

จะเห็นการเปรียบเทียบระหว่างการวาดภาพกราฟิกแบบเวกเตอร์โดยใช้ Silverlight/Moonlight เปรียบเทียบกับเอสวีจีซึ่ง Firefox สนับสนุนโดยตรง ดังภาพต่อไปนี้

จากนั้นอาจลองเปิดตัวอย่างอื่น ๆ ในหน้า MoonlightShots และหน้า Community Gallery ของ Silverlight เพื่อทดสอบดูด้วย อย่างไรก็ตาม เนื่องจาก Moonlight ยังอยู่ในขั้นต้นของการพัฒนา จึงอาจแสดงผลไม่ตรงตามที่ควรจะเป็นหรือทำให้ Firefox ปิดตัวเองลง (crash) ได้

ภาพข้างบนนี้ กรอบสีฟ้าที่เขียนว่า "Visit the LEARN PAGE..." คือ Silverlight ที่ฝังลงในหน้าเว็บ

ความสามารถที่น่าสนใจอย่างหนึ่งของ Moonlight คือการที่เราสามารถเขียนโปรแกรมบน Moonlight ด้วยภาษาที่ .NET/Mono สนับสนุน ซึ่งเมื่อคอมไพล์แล้วสามารถรันบนเดสก์ท็อปได้โดยตรงในทำนองเดียวกับ Dashboard ของ OS X โดยใน Moonlight จะเรียกว่า Desklet (อ่านรายละเอียดได้จากบทความของ Ars Technica) ตัวอย่างของ Desklet จะอยู่ในสารบบ

~/svn/moon/desklet

ซึ่งสามารถคอมไพล์และเรียกใช้ได้ด้วยคำสั่ง mopen ดังตัวอย่างข้างล่างนี้

$ cd ~/svn/moon/desklet/glassyclock && make
$ cd ~/svn/moon/desklet && mopen --desklet glassyclock

จะได้ Desklet นาฬิกาแบบเข็มที่คอมไพล์จากสารบบ

~/svn/moon/desklet/glassyclock

การเรียกใช้ Desklet อื่น ๆ ก็เป็นไปในทำนองเดียวกัน

เท่าที่ได้ลองทดสอบดู รู้สึกประทับใจในความสามารถของ Moonlight (โดยเฉพาะอย่างยิ่งความง่ายของการพัฒนา Desklet) มากทีเดียว น่าติดตามว่าทิศทางการพัฒนาของโครงการนี้จะเป็นอย่างไรต่อไป

ที่มา - ปรับปรุงเล็กน้อยจากที่บันทึกไว้ในบล็อกส่วนตัวของผู้เขียน

ทดลอง Metisse บน Ubuntu 6.10

2007-01-27T10:34:24+07:00

เช้านี้อ่านข่าวบล็อกนั้น เห็นข่าว Mandriva Linux ออกแผ่น Live CD ที่สามารถใช้ Metisse (โครงการจากประเทศฝรั่งเศสด้วยกัน เข้าใจว่าจะอ่านว่า เมตีส) ได้ทันที ในชื่อ Mandriva One 2007 GNOME – Metisse Inside! และจากการที่เคยเข้าไปที่เว็บไซต์ของโครงการ Metisse ดูการสาธิตทั้งภาพนิ่ง, ภาพเคลื่อนไหวมาแล้ว เลยเกิดกิเลสอยากลองเล่นดูบ้าง ครั้นจะโหลด ISO ขนาด 717,486 KiB มาเพียงเพื่อจะลองเล่นดูก็ใช่ที่ เลยลองค้นวิธีติดตั้ง Metisse บน Ubuntu จาก Ubuntu Forums ดู พออ่านไปเรื่อย ๆ พบว่าหลายคนประสบปัญหาการคอมไพล์ Metisse จากรหัสต้นฉบับ โชคดีที่พบว่ามีผู้ใจบุญสร้างแพกเกจ deb สำหรับ Ubuntu 6.10 ไว้ให้แล้ว เลยดาวน์โหลดแพกเกจมาทดลองติดตั้งดู

คำออกตัว : ขั้นตอนต่าง ๆ ต่อไปนี้เป็นการทดลองติดตั้งซอฟต์แวร์ที่ยังไม่เสถียร จากแพกแกจที่มิได้ออกอย่างเป็นทางการจากแหล่งที่มีลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์รับรอง ผู้เขียนบทความไม่รับประกันผลลัพธ์หรือความเสียหายใด ๆ จากการทำตามขั้นตอนเหล่านี้ อนึ่ง การทำตามขั้นตอนเหล่านี้อาจเป็นอันตรายต่อเด็กและสตรีมีครรภ์ ผู้ปกครองควรพิจารณา (เรต น ๑๓)

ขั้นแรก ถ้ายังไม่เคยแก้ไขแหล่งซอฟต์แวร์ (repository) ให้เปิดใช้แหล่งซอฟต์แวร์ universe เสียก่อน (อาจเปิดใช้ multiverse ด้วยก็ได้ แต่เข้าใจว่าไม่จำเป็น) จากนั้น ดาวน์โหลดไฟล์ nucleo_0.6_i386.deb และ metisse_0.4.0-rc4_i386.deb จากหน้านี้ เมื่อดาวน์โหลดแฟ้มครบถ้วนแล้วให้ดับเบิลคลิกที่แฟ้ม nucleo_0.6_i386.deb เพื่อติดตั้งแพกเกจด้วยโปรแกรม gdebi ซึ่งโปรแกรมจะตรวจสอบ, ดาวน์โหลดและติดตั้งแพกเกจอื่น ๆ ที่จำเป็นต้องใช้ให้เอง เมื่อแพกเกจ nucleo ติดตั้งเรียบร้อยแล้วจึงค่อยติดตั้งแพกเกจ metisse จากแฟ้ม metisse_0.4.0-rc4_i386.deb ด้วยวิธีเดียวกัน เมื่อการติดตั้งเสร็จสิ้นแล้วเราสามารถเรียกใช้ Metisse ได้จากบรรทัดคำสั่ง เช่นในกรณีของผม หน้าจอความละเอียด ๑๒๘๐ คูณ ๘๐๐ จุดภาพ และความละเอียดของสี ๒๔ บิต ให้ป้อนบรรทัดคำสั่งดังนี้

$ Xmetisse -ac -depth 24 -geometry 1280x800 :1 &

$ metisse-start-fvwm &

เมื่อป้อนคำสั่งในบรรทัดที่สองแล้ว เราก็จะเข้าสู่หน้าจอของ Metisse ซึ่งเกิดจากการติดต่อกับ X server ที่เราได้สั่งเปิดรอไว้ด้วยคำสั่งแรก แนะนำให้เปิดเว็บเบราว์เซอร์จากเมนูของ Metissa แล้วเปิด URL ที่ http://insitu.lri.fr/metisse/docs/using.html เพื่อทดลองการสั่งการต่าง ๆ ด้วยแป้นพิมพ์หรือเมาส์ตามที่ระบุใน URL ข้างต้น

คุณสมบัติที่น่าสนใจอันหนึ่งของ Metisse คือ rock and roll ซึ่งอาจบรรยายได้คร่าว ๆ ว่า เราสามารถเลือกข้อความโดยการลากเมาส์บนข้อความในหน้าต่างที่ถูกบังอยู่บางส่วนได้ทันที โดยขณะที่กำลังลากเมาส์นั้น หน้าต่างอื่น ๆ จะม้วนหลบโดยอัตโนมัติเพื่อให้เราสามารถเลือกข้อความได้ตามต้องการ และเมื่อปล่อยปุ่มเมาส์จากการลาก หน้าต่างที่ม้วนอยู่นั้นก็จะคลี่ออกดังเดิม ดังรูปข้างล่างนี้

เนื่องจาก Metisse ยังอยู่ในขั้นตอนการพัฒนา จึงพบปัญหาในการใช้งานอยู่บ้าง เช่นเมื่อเปิดบางโปรแกรม ตัว X client ซึ่งเรียกใช้ด้วย metisse-start-fvwm จะพัง แต่เนื่องจาก X server (Xmetisse) ยังคงอยู่ เราจึงยังสามารถป้อนคำสั่ง metisse-start-fvwm เพื่อติดต่อกับ X server ได้อีกครั้ง ปัญหาอื่นที่พบเช่น บางครั้งด้วยความเคยชิน ผู้ใช้อาจกดแป้น Alt+Tab เพื่อสลับโปรแกรมที่เปิดอยู่ แต่ผลลัพธ์ที่ได้คือการกลับไปที่หน้าจอของ window manager เดิม (เช่น GNOME) อย่างไรก็ตาม เราสามารถกด Alt+Tab เพื่อกลับไปยัง Metisse ได้ เมื่อกลับไปที่หน้าจอ Metisse แล้วให้กดแป้น Alt อีกครั้ง มิฉะนั้นจะไม่สามารถดำเนินการต่าง ๆ ด้วยแป้นพิมพ์หรือเมาส์ตามปกติได้

จากการได้ลองเล่น พบว่า Metisse เป็นส่วนเชื่อมประสานกับผู้ใช้แบบกราฟิกที่มีการตอบสนองรวดเร็ว อีกทั้งมีแนวคิดและการนำไปปฏิบัติ (implementation) ที่น่าสนใจไม่น้อยทีเดียว คาดว่า Ubuntu รุ่นต่อไป (Feisty Fawn) น่าจะได้บรรจุแพกเกจนี้ไว้เป็นทางเลือกอีกทางของ window manager หรืออย่างน้อยก็มีบุคคลที่สามจัดทำแพกเกจต่อไปเรื่อย ๆ อย่างแน่นอน